Một số điểm mới của Nghị định số 273/2025/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra Công an nhân dân

Tinh gọn tổ chức, chuẩn hóa chức năng, nhiệm vụ

Nghị định tiếp tục kế thừa mô hình tổ chức thanh tra hiện hành, gồm: Thanh tra Bộ, Thanh tra Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các tổ chức thanh tra tại Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Cục Cảnh sát quản lý trại giam. Song có điều chỉnh quan trọng là bỏ quy định bố trí cán bộ thanh tra chuyên trách tại Công an cấp huyện nhằm bảo đảm phù hợp mô hình tổ chức bộ máy mới.

Về chức năng, nhiệm vụ, Nghị định có nhiều điểm sửa đổi đáng chú ý, như: Bỏ nội dung “phòng, chống lãng phí” khỏi phạm vi công tác thanh tra để tránh chồng chéo với cơ quan tài chính; thay thuật ngữ “thanh tra chuyên ngành” bằng “thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước”, thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025. Cho phép Thanh tra Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và Thanh tra Cục Cảnh sát quản lý trại giam được mở tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước để tạm giữ tiền, tài sản trong quá trình thanh tra - điểm mới thể hiện tính chủ động và minh bạch trong hoạt động nghiệp vụ.

Đáng chú ý, Nghị định bỏ yêu cầu về trình độ lý luận chính trị khi bổ nhiệm chức danh thanh thanh tra viên. Đồng thời, giao Chánh Thanh tra Bộ Công an quyền thành lập Hội đồng xét bổ nhiệm ngạch thanh tra viên, nhằm nâng cao chất lượng, chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ và tăng tính tự chủ trong công tác nhân sự thanh tra.

Đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương

Trước yêu cầu đổi mới phương thức làm việc trong kỷ nguyên số, Nghị định bổ sung quy định về thanh tra trực tuyến, sử dụng dữ liệu điện tử và ứng dụng công nghệ trong quá trình thanh tra. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự chuyển hướng mạnh mẽ của lực lượng Công an nhân dân trong chuyển đổi số công tác thanh tra, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính chính xác, khách quan của hoạt động nghiệp vụ.

Thẩm quyền ban hành kế hoạch thanh tra hằng năm được giao cho Chánh Thanh tra các cấp, sau khi có ý kiến của Thủ trưởng Công an cùng cấp, thay vì phải trình Thủ trưởng cơ quan cùng cấp phê duyệt như trước. Quy định này giúp rút ngắn quy trình, tăng tính chủ động, linh hoạt và rõ trách nhiệm cá nhân trong quản lý, điều hành công tác thanh tra.

Lần đầu tiên, Nghị định quy định công bố quyết định thanh tra bằng hình thức trực tuyến, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và tình huống đặc thù của lực lượng vũ trang.

Ngoài ra, Nghị định cũng bắt buộc thẩm định dự thảo kết luận thanh tra đối với các cuộc thanh tra do Thanh tra Bộ tiến hành, bảo đảm tính khách quan, chính xác và chặt chẽ của kết luận - một khâu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và giá trị pháp lý của hoạt động thanh tra.

Thời hạn thanh tra được điều chỉnh ngắn gọn, thực chất hơn: Thanh tra Bộ được gia hạn một lần, không quá 25 ngày; Thanh tra Công an đơn vị, địa phương được gia hạn một lần, không quá 10 ngày. Việc rút ngắn thời gian thanh tra thể hiện tinh thần làm việc khoa học, trách nhiệm, lấy hiệu quả và tính kịp thời làm thước đo, đồng thời giảm áp lực và phiền hà cho cơ quan, đơn vị được thanh tra.

Tăng cường quản lý, bảo đảm minh bạch và trách nhiệm giải trình

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của Thủ trưởng Công an các cấp trong việc chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, giám sát thực hiện kết luận thanh tra; nếu để xảy ra chậm trễ, kéo dài hoặc không thực hiện kết luận thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và cấp trên. Quy định này tạo chuyển biến mạnh mẽ về kỷ luật hành chính, trách nhiệm công vụ và tính tự kiểm soát trong nội bộ lực lượng Công an nhân dân.

Đồng thời, Nghị định cũng yêu cầu công khai kết luận thanh tra (trừ trường hợp thuộc bí mật Nhà nước), qua đó nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đối với hoạt động thanh tra. Đây là điểm thể hiện rõ quan điểm chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Công an là thanh tra không chỉ để phát hiện và xử lý sai phạm, mà còn nhằm phòng ngừa, cảnh báo, chấn chỉnh từ sớm, từ xa, góp phần xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh.

Khẳng định quyết tâm đổi mới, chuyên nghiệp hóa công tác thanh tra

Nghị định là bước hoàn thiện quan trọng trong thể chế hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an về đổi mới tổ chức, hoạt động thanh tra, bảo đảm sự thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025 và các quy định có liên quan. Nghị định cũng khẳng định vai trò nòng cốt của công tác thanh tra trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý sai phạm; góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và công vụ trong Công an nhân dân.

Thực tiễn cho thấy, trong những năm qua, lực lượng Thanh tra Công an nhân dân đã triển khai nhiều cuộc thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, như: quản lý tài chính, đầu tư xây dựng, mua sắm trang thiết bị, quản lý, sử dụng đất công, bảo vệ bí mật Nhà nước và an ninh mạng, công tác phòng, chống tội phạm… Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý sai phạm, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với lực lượng Công an nhân dân.

Việc ban hành Nghị định là cơ sở để lực lượng Thanh tra Công an nhân dân tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, tăng cường phối hợp giữa công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, hướng tới xây dựng lực lượng thanh tra Công an nhân dân chuyên nghiệp, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới./.