Chiêu trò ẩn sau danh nghĩa “phản biện xã hội”

* Phản biện xã hội là gì? Phân biệt giữa phản biện xã hội chân chính và hoạt động lợi dụng danh nghĩa phản biện để chống phá Đảng, Nhà nước

Phản biện xã hội được hiểu là hoạt động góp ý, phân tích, đánh giá và nêu ý kiến đối với các chủ trương, chính sách, quyết định hoặc hiện tượng xã hội nhằm phát hiện hạn chế, sai sót trong quá trình tổ chức, triển khai thực hiện và đề xuất giải pháp khắc phục, sửa chữa để xã hội phát triển tốt hơn. Đây là quy luật vận động khách quan và là động lực thiết yếu thúc đẩy tiến trình phát triển của xã hội loài người. Với tính chất gần giống như quy luật “lượng và chất” của chủ nghĩa Mác - Lênin, khi phản biện xã hội được thực hiện theo đúng bản chất và ý nghĩa của nó thì sẽ tạo ra được những giá trị mới hoàn chỉnh hơn trên cơ sở sự vật, hiện tượng cũ còn tồn tại một số hạn chế, khiếm khuyết nhất định.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa “phản biện xã hội chân chính” với hoạt động lợi dụng phản biện xã hội để chia rẽ, chống phá Đảng, Nhà nước. Về bản chất, phản biện xã hội chân chính thường xuất phát từ tinh thần xây dựng, ý thức trách nhiệm của công dân với mục đích góp ý khách quan, công tâm, sát thực tế, trên cơ sở tôn trọng lợi ích quốc gia, dân tộc, tôn trọng Hiến pháp, pháp luật, không phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; từ đó, đề xuất giải pháp sửa chữa, khắc phục các thiếu sót, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Khác với phản biện xã hội chân chính, hoạt động lợi dụng phản biện xã hội để chống phá thường có một số đặc điểm như: Mục đích phản biện không nhằm cải thiện vấn đề mà nhằm làm suy giảm niềm tin xã hội; thường bóp méo thông tin để dẫn dắt tâm lý bất mãn cực đoan; dùng ngôn từ kích động, công kích cá nhân, chia rẽ thay vì lập luận; thổi phồng sai sót đơn lẻ thành bản chất toàn diện của cả hệ thống; phủ nhận mọi thành tựu, chỉ tập trung vào mặt tiêu cực;  khuyến khích tâm lý bất mãn cực đoan, đối đầu, vô hiệu hóa đối thoại; không có nguồn tin xác thực, chính thống.

* Nhận diện các chiêu trò lợi dụng danh nghĩa phản biện xã hội để chống phá Đảng, Nhà nước

- Chiêu trò đánh tráo khái niệm giữa “phản biện” và “phủ nhận”

Thực tiễn chứng minh, các thế lực thù địch, phần tử chống đối rất tinh vi, xảo quyệt trong tổ chức các hoạt động tuyên truyền, chống phá; các quan điểm chống phá hiện nay thường không xuất hiện dưới hình thức cực đoan ngay từ đầu, mà được trình bày bằng ngôn ngữ có tính khách quan, học thuật hoặc nhân danh “dân chủ”, “nhân quyền”, “tự do ngôn luận”. Chính lớp vỏ ngụy tạo này khiến nhiều người dễ nhầm tưởng đó chỉ là các ý kiến phản biện bình thường.

Thủ đoạn chúng thường sử dụng là “từ hiện tượng suy ra bản chất”. Chẳng hạn, một vụ việc tiêu cực liên quan đến cán bộ suy thoái sẽ bị quy chụp thành “bản chất của chế độ”; một sai phạm trong quá trình điều hành, quản lý của một tập thể hoặc một cá nhân trong bộ máy hành chính nhà nước sẽ bị thổi phồng thành “sự sụp đổ niềm tin toàn diện”. Đây là lối lập luận phiến diện, phi khoa học, mang tính quy chụp. Khác với phản biện xã hội chân chính, mục tiêu cuối cùng của các thế lực thù địch, phần tử chống đối không phải là giải quyết vụ việc, mà là tạo cảm giác bi quan, mất phương hướng và hoài nghi trong Nhân dân nhằm làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước.

- Tạo dựng vỏ bọc “trí thức”, “yêu nước”, “đấu tranh chống tiêu cực” để xuyên tạc, tuyên truyền chống phá Đảng, Nhà nước

Các thế lực thù địch tạo dựng vỏ bọc dưới danh nghĩa “trí thức”, “người yêu nước”, “nhà phản biện độc lập” hay “đấu tranh chống tiêu cực” để xây dựng tính chính danh, sau đó lồng ghép các quan điểm thù địch. Đặc điểm chung của chiêu trò này là sử dụng ngôn ngữ mang vẻ khách quan, khoa học, trích dẫn số liệu có chọn lọc, cắt ghép phát biểu hoặc chỉ đưa ra một phần sự thật nhằm dẫn người đọc đến kết luận tiêu cực đã được sắp đặt. Bên cạnh đó, trên các nền tảng mạng xã hội, xuất hiện nhiều tài khoản, kênh thông tin mang tên “Đấu tranh vì công lý”, “Nhân quyền cho Việt Nam”, chúng thường soạn thảo các bài viết phân tích các vấn đề được xã hội quan tâm như phòng, chống tham nhũng, công tác cán bộ, khiếu kiện đất đai hoặc các vụ án lớn để lồng ghép các quan điểm quy chụp chế độ, gieo rắc hoài nghi nhằm làm suy giảm niềm tin vào Đảng, Nhà nước. 

* Giải pháp phòng ngừa chiêu trò lợi dụng danh nghĩa “phản biện xã hội” để chống phá Đảng, Nhà nước

- Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, nền tảng nhận thức cho quần chúng Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ về phản biện xã hội

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ thông tin hiện nay, giới trẻ vừa có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức mới, vừa đứng trước nguy cơ bị tác động bởi lối sống thực dụng, tư tưởng lệch lạc và các luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng. Vì vậy, giáo dục lý tưởng cách mạng không chỉ nhằm bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến, mà còn giúp thanh niên hình thành bản lĩnh chính trị, khả năng nhận diện đúng - sai và ý thức bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. 

Muốn đạt hiệu quả thực chất, công tác giáo dục phải được đổi mới cả nội dung và phương pháp, gắn lý tưởng cách mạng với hơi thở cuộc sống, với những vấn đề giới trẻ quan tâm và với thực tiễn phát triển của đất nước. Cần khơi dậy trong thanh niên niềm tự hào dân tộc, ý chí vươn lên và khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phát triển, hùng cường. Cùng với việc giáo dục lý tưởng cách mạng, cần có giải pháp nâng cao trình độ dân trí, khả năng nhận diện vấn đề và tham gia phản biện xã hội của Nhân dân, giúp người dân có đủ kiến thức để đánh giá vấn đề, cùng lực lượng chức năng thực hiện công tác giám sát, phản biện xã hội một cách thiết thực, hiệu quả.

- Phát huy tính dân chủ trong phản biện xã hội

Phát huy dân chủ của Nhân dân trong phản biện xã hội là giải pháp quan trọng nhằm củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; đồng thời, tạo cơ sở vững chắc để đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động lợi dụng phản biện xã hội nhằm chống phá. Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để Nhân dân tham gia góp ý, phản biện đối với chủ trương, chính sách, các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân; bảo đảm mọi ý kiến phản biện đúng đắn, mang tính xây dựng đều được lắng nghe, tiếp thu và phản hồi kịp thời.

- Phát huy vai trò của báo chí cách mạng, nhà khoa học, trí thức trong phản biện xã hội

Thường xuyên củng cố, làm tốt công tác quản lý nhà nước đối với báo chí cách mạng; cần tiếp tục quán triệt tư duy báo chí cách mạng phải giữ vững tôn chỉ, mục đích, thực hiện tốt chức năng là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước và là diễn đàn tin cậy của Nhân dân; kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, phát hiện những bất cập trong thực tiễn để kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách. Cùng với đó, cần phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia trong tham gia phản biện xã hội trên tinh thần khoa học, khách quan, trách nhiệm và xây dựng. Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong quá trình hoạch định chủ trương, chính sách; tham gia đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc tình hình đất nước. 

- Phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân trong đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch và lợi dụng phản biện xã hội để chống phá Đảng, Nhà nước

Mỗi cán bộ, đảng viên, người dân cần nhận thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Cần quán triệt thực hiện tốt phương châm “thông tin là vũ khí, cảnh giác khi nhận, cẩn thận khi share”. Chủ động sàng lọc và kiểm chứng thông tin, tuyệt đối không tin, không chia  sẻ, không bình luận những thông tin một chiều, chưa được kiểm chứng, nhất là trên mạng xã hội. Ưu tiên tìm hiểu thông tin từ nguồn chính thống như báo chí Nhà nước, cổng thông tin của Chính phủ, Bộ Công an và cơ quan chức năng khác.