Phát huy nguồn lực tại chỗ trong bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long

Vĩnh Long có diện tích khoảng 6.296 km², dân số khoảng 4,2 triệu người, với 124 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 105 xã và 19 phường; trong đó có 30 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, 24 dân tộc thiểu số sinh sống chiếm hơn 11% dân số (đồng bào Khmer 415.970 người, đồng bào Hoa hơn 17.300 người), 12 tổ chức tôn giáo với 1.307 cơ sở thờ tự, khoảng 1,13 triệu tín đồ và 1.594 cơ sở tín ngưỡng. Những đặc điểm về địa bàn, dân cư, dân tộc, tôn giáo vừa tạo nên sự phong phú về văn hóa, xã hội, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.

Nhìn chung, tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh thời gian qua cơ bản ổn định, tuy nhiên các yếu tố tác động vẫn còn tiềm ẩn: hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, lịch sử để tuyên truyền xuyên tạc, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc vẫn cần được chủ động phòng ngừa; một số loại tội phạm và vi phạm pháp luật, nhất là trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng… còn diễn biến phức tạp. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Quán triệt các chủ trương của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và Nhân dân, gắn với thực hiện phương châm “4 tại chỗ”: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Qua đó, việc huy động nguồn lực tại chỗ ngày càng đi vào thực chất, trở thành một trong những yếu tố quan trọng góp phần chủ động phòng ngừa, phát hiện và giải quyết các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.

Phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị và Nhân dân

Một trong những chuyển biến rõ nét là nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và Nhân dân đối với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng được nâng cao; quan điểm bảo đảm an ninh, trật tự không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn dân ngày càng được cụ thể hóa trong thực tiễn. Tại nhiều địa phương, nhiệm vụ này được gắn với các nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; thông qua công tác tuyên truyền, vận động, người dân ngày càng chủ động cung cấp thông tin, tố giác tội phạm, hỗ trợ lực lượng chức năng, tích cực tham gia các mô hình tự phòng, tự quản, tự bảo vệ và đóng góp nhân lực, vật lực phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương.

Cùng với đó, lực lượng tại chỗ tiếp tục được củng cố, kiện toàn. Công an các xã, phường được bố trí lực lượng chính quy, phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu cấp ủy, chính quyền và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Việc triển khai Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã tạo chuyển biến quan trọng trong tổ chức lực lượng hỗ trợ ngay tại địa bàn dân cư: toàn tỉnh hiện có 1.496 Tổ bảo vệ an ninh, trật tự với hơn 7.700 thành viên, từng bước phát huy vai trò hỗ trợ Công an cấp xã trong nắm tình hình; tuyên truyền, vận động Nhân dân; phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; quản lý hành chính về trật tự xã hội; vận động, giáo dục người có hành vi vi phạm pháp luật và tham gia tuần tra, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông. Nhờ đó, nhiều vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự được phát hiện, xử lý kịp thời từ cơ sở, góp phần không để phát sinh phức tạp, hình thành “điểm nóng”. Lực lượng Quân sự, Dân quân tự vệ và các lực lượng khác tại địa bàn cũng được quan tâm củng cố, phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an trong thực hiện nhiệm vụ.

Lan tỏa phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tiếp tục phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu, trở thành môi trường quan trọng để huy động sức dân và các nguồn lực xã hội tham gia bảo đảm an ninh, trật tự. Hiện trên địa bàn tỉnh đã xây dựng, nhân rộng 35 mô hình với 1.793 điểm mô hình, trong đó 13 mô hình tiêu biểu đã được Cục Xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc - Bộ Công an ghi nhận hiệu quả, thông báo nhân rộng toàn quốc. Nhiều mô hình đã phát huy hiệu quả thiết thực như: “Phòng, chống vi phạm pháp luật an ninh mạng”; “Đội Hỗ trợ bảo đảm an ninh, trật tự”; “Họ đạo Mỹ Chánh đoàn kết tham gia phòng, chống tội phạm, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ở khu dân cư”; “Ba tốt, ba giảm”; “Phát huy vai trò của bà con người dân tộc Khmer trong tham gia giữ gìn an ninh, trật tự”; “3 quản, 3 phòng”; “Tăng cường kết nối, tuyên truyền, hướng dẫn, tiếp nhận thông tin phòng, chống tội phạm qua mạng xã hội Zalo”; “Họ đạo liên giao tự quản về an ninh, trật tự”; “Câu lạc bộ cơ sở kinh doanh lưu trú an toàn về an ninh, trật tự”…

Thông qua các mô hình, người dân ngày càng chủ động tham gia phát hiện, tố giác tội phạm, cung cấp thông tin và hỗ trợ lực lượng Công an; tham gia hòa giải ở cơ sở, quản lý, giáo dục người có nguy cơ vi phạm pháp luật. Một số mô hình có tính xã hội hóa cao như camera an ninh, Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy đã huy động hiệu quả nguồn lực của người dân, cơ quan, doanh nghiệp, góp phần hỗ trợ công tác phòng ngừa xã hội và giảm áp lực cho lực lượng Công an cơ sở. Công tác phối hợp giữa Công an, Quân sự, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cũng ngày càng đi vào nền nếp, với các quy chế, chương trình, kế hoạch phối hợp được triển khai từ cấp tỉnh đến cơ sở, tạo cơ chế để các lực lượng trao đổi thông tin, huy động lực lượng và phối hợp giải quyết các vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự.

Tại địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, việc phát huy vai trò của chức sắc, chức việc tôn giáo và người có uy tín trong cộng đồng được đặc biệt chú trọng - đây là nguồn lực quan trọng góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân, củng cố đồng thuận xã hội, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hỗ trợ giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ địa bàn cơ sở.

Cùng với nguồn lực con người, tỉnh Vĩnh Long quan tâm bố trí ngân sách phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh phù hợp với điều kiện của địa phương. Năm 2026, dự toán chi ngân sách toàn tỉnh là 44,25 nghìn tỷ đồng, trong đó chi cho lĩnh vực an ninh, quốc phòng là 570,82 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để bảo đảm các điều kiện phục vụ thực hiện nhiệm vụ giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.

Để nguồn lực tại chỗ được phát huy bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Nguồn lực xã hội hóa hiện chủ yếu dựa trên sự tự nguyện nên khả năng duy trì ở một số nơi chưa thật sự bền vững; chất lượng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở chưa đồng đều; điều kiện kinh tế - xã hội và mức độ tham gia của người dân còn có sự khác biệt giữa các địa bàn. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong huy động, quản lý nguồn lực tại chỗ tuy đã có những kết quả bước đầu nhưng chưa đồng bộ, khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu còn hạn chế; hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng ở một số nơi, một số thời điểm chưa cao, một số mô hình trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc chưa phát huy đầy đủ hiệu quả hoặc chưa duy trì được tính bền vững.

Để khắc phục những hạn chế trên, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo nền tảng ổn định, lâu dài cho việc huy động nguồn lực xã hội tham gia bảo đảm an ninh, trật tự; quan tâm thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, tạo điều kiện để lực lượng yên tâm công tác, gắn bó lâu dài. Cùng với đó, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng dân vận và ứng dụng công nghệ cho lực lượng tại chỗ; Công an cấp xã tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.

Đối với địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần gắn công tác bảo đảm an ninh, trật tự với thực hiện hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, y tế, giáo dục và an sinh xã hội; đồng thời đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng gần dân, sát dân, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, để mỗi người dân nhận thức đầy đủ quyền lợi, trách nhiệm và chủ động tham gia giữ gìn an ninh, trật tự. Ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực tại chỗ, theo đó cần từng bước xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý an ninh, trật tự ở cơ sở; nâng cấp các hệ thống camera giám sát an ninh; khai thác hiệu quả các nền tảng số trong tiếp nhận, xử lý thông tin của người dân và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ cho các lực lượng tại địa bàn.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Công an, Quân sự, Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thể, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và Dân quân tự vệ; xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực. Các mô hình hiệu quả cần được thường xuyên sơ kết, tổng kết, đánh giá để tiếp tục củng cố, hoàn thiện và nhân rộng phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

Thực tiễn tại Vĩnh Long cho thấy, khi vai trò của cấp ủy, chính quyền, lực lượng Công an và cả hệ thống chính trị được gắn kết chặt chẽ với sức mạnh, sự đồng thuận và trách nhiệm của Nhân dân, nguồn lực tại chỗ sẽ trở thành sức mạnh tổng hợp để chủ động phòng ngừa, phát hiện và giải quyết các vấn đề về an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, góp phần xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân ngày càng vững chắc trên địa bàn tỉnh./.