Đừng vô tình mở “cánh cửa” để kẻ xấu tiếp cận thông tin của trẻ

“Khoe” đủ loại giấy tờ có thông tin cụ thể của trẻ (ảnh internet)

Nhiều phụ huynh có thói quen chụp ảnh con em cùng giấy khen, bảng điểm, giấy chứng nhận thành tích rồi đăng tải công khai lên mạng xã hội hoặc các hội, nhóm trực tuyến. Trong những hình ảnh này thường chứa rất nhiều thông tin cá nhân như họ tên đầy đủ, ngày, tháng, năm sinh, tên trường, lớp học, địa chỉ cư trú, mã số học sinh, kết quả học tập, hình ảnh khuôn mặt và nhiều thông tin nhận diện khác.

Đối với các đối tượng xấu, đây chính là “nguồn dữ liệu miễn phí” để thu thập, mua bán hoặc sử dụng vào các mục đích vi phạm pháp luật. Chỉ cần tổng hợp thông tin từ nhiều bài đăng khác nhau, các đối tượng có thể xây dựng hồ sơ khá chi tiết về một học sinh và gia đình.

Thực tế thời gian qua cho thấy, tình trạng thu thập, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân trên không gian mạng diễn biến ngày càng phức tạp. Không ít trường hợp thông tin cá nhân bị rao bán, trao đổi trên các hội, nhóm kín nhằm phục vụ hoạt động quảng cáo, lừa đảo hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Đáng lo ngại hơn, các đối tượng có thể lợi dụng những thông tin mà phụ huynh vô tình công khai để thực hiện các thủ đoạn giả danh người thân, giáo viên, nhân viên nhà trường hoặc cơ quan chức năng nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong một số trường hợp, đối tượng còn sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo dựa trên dữ liệu thu thập được từ mạng xã hội, khiến nạn nhân dễ bị đánh lừa.

Nguy hiểm nhất là các hành vi giả danh liên quan đến trẻ em. Khi đã nắm được tên tuổi, trường học, lớp học, mối quan hệ gia đình và lịch trình sinh hoạt của trẻ, đối tượng xấu có thể gọi điện cho phụ huynh, người thân với nội dung như: “Con đang gặp tai nạn”, “Con đang bị giữ tại cơ quan chức năng”, “Con đang cấp cứu tại bệnh viện” hoặc dựng lên các tình huống khẩn cấp để yêu cầu chuyển tiền. Thậm chí, trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, thông tin cá nhân của trẻ có thể bị lợi dụng phục vụ các hành vi xâm hại, đe dọa hoặc bắt cóc tống tiền.

Trào lưu “khoe thành tích” của con em trên mạng xã hội đã xuất hiện từ nhiều năm qua. Dù xuất phát từ tình yêu thương, sự tự hào của cha mẹ, nhưng không phải ai cũng nhận thức đầy đủ những hệ lụy tiềm ẩn phía sau một bức ảnh được đăng tải công khai. Nhiều vụ việc liên quan đến lộ lọt dữ liệu cá nhân đã được các cơ quan chức năng cảnh báo và xử lý, cho thấy nguy cơ này hoàn toàn có thật chứ không chỉ là những lo ngại mang tính giả định.

Sau lễ tổng kết là tràn ngập hình ảnh học sinh, giấy khen trên mạng xã hội (ảnh: nguồn internet)

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, nhà trường mà trước hết bắt đầu từ chính mỗi gia đình. Khi muốn chia sẻ niềm vui về thành tích học tập của con em mình, phụ huynh cần cân nhắc kỹ trước khi đăng tải hình ảnh lên mạng xã hội; hạn chế công khai các thông tin cá nhân trên giấy khen, bảng điểm hoặc các loại giấy tờ có chứa dữ liệu nhận dạng; thiết lập chế độ riêng tư cho tài khoản; chỉ chia sẻ với người thân, bạn bè thực sự cần thiết; đồng thời thường xuyên giáo dục con em về kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng.

Niềm vui ngày tổng kết năm học là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, niềm tự hào của người lớn không nên vô tình trở thành “cánh cửa” để kẻ xấu tiếp cận thông tin của trẻ. Mỗi bậc phụ huynh hãy trở thành “lá chắn” đầu tiên bảo vệ con em mình trên môi trường số, để những tấm giấy khen thực sự là niềm vui trọn vẹn, không phải khởi đầu cho những rủi ro đáng tiếc về sau.