Những vấn đề cần lưu ý trong bảo vệ dữ liệu cá nhân
- Thứ tư - 29/04/2026 10:47
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành nguồn tài nguyên quan trọng, gắn liền với mọi hoạt động của đời sống kinh tế - xã hội. Việc thu thập, lưu trữ, xử lý và chia sẻ dữ liệu cá nhân diễn ra phổ biến trên môi trường mạng, đặc biệt thông qua các nền tảng số, thương mại điện tử. Thực tiễn cho thấy, tình trạng lộ, mất, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân vẫn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lợi dụng để lừa đảo, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Trước tình hình trên, Nhà nước đã ban hành các quy định nhằm tạo hành lang pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong môi trường số. Ngày 26/6/2025, Quốc hội ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Ngày 31/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật, có hiệu lực cùng thời điểm. Theo đó, một số nội dung cần lưu ý như sau:
- Nguyên tắc xử lý dữ liệu cá nhân: Chỉ được xử lý khi có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật cho phép; việc xử lý phải đúng mục đích, minh bạch, bảo đảm an toàn, bảo mật.
- Phân loại dữ liệu cá nhân: Gồm dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm (như thông tin sức khỏe, tài chính, sinh trắc học…). Dữ liệu nhạy cảm được bảo vệ ở mức độ cao hơn.
- Quyền của chủ thể dữ liệu: Cá nhân có quyền được biết, đồng ý, truy cập, chỉnh sửa, xóa dữ liệu; hạn chế xử lý và yêu cầu bồi thường khi bị xâm phạm.
- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân xử lý dữ liệu: Phải áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp; thông báo rõ ràng mục đích sử dụng; không thu thập vượt phạm vi cần thiết; chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm.
- Bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu: Hệ thống thông tin phải có giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm phòng ngừa rò rỉ, mất mát, truy cập trái phép.
Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiêu biểu như: Thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân trái phép hoặc không có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Mua bán, trao đổi, chuyển nhượng dữ liệu cá nhân trái quy định. Cung cấp, chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba khi không được phép. Xâm nhập, chiếm đoạt, làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân. Lợi dụng dữ liệu cá nhân để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm danh dự, uy tín cá nhân. Sử dụng dữ liệu sai mục đích đã thông báo hoặc vượt phạm vi cho phép. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, các hành vi trên có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Để chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, mỗi cá nhân, tổ chức và toàn hệ thống chính trị cần nâng cao cảnh giác, thực hiện tốt một số biện pháp sau: Không cung cấp thông tin cá nhân (CCCD, số điện thoại, tài khoản ngân hàng…) trên các trang web, ứng dụng không rõ nguồn gốc. Kiểm tra kỹ yêu cầu thu thập thông tin trước khi đồng ý cung cấp dữ liệu. Sử dụng mật khẩu mạnh, xác thực nhiều lớp; thường xuyên thay đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng (mật khẩu từ 12 ký tự trở lên, gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt; không sử dụng thông tin cá nhân, không dùng chung cho nhiều tài khoản). Hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc mã OTP. Khi phát hiện dấu hiệu lộ, lọt dữ liệu hoặc bị lợi dụng, cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được hỗ trợ xử lý.