Một số điểm mới liên quan lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực hôn nhân và gia đình theo quy định tại Nghị định số 109/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 01/4/2026

Theo đó, ngày 01/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 18/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, trong đó có nhiều điểm mới đáng chú ý.

Theo Điều 62 Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, mức phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với một trong các hành vi sau: 

- Đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mình biết rõ đang có chồng hoặc có vợ. 

- Đang có vợ hoặc có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mình biết rõ đang có chồng hoặc có vợ.

- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng với con dâu; mẹ vợ với con rể; cha dượng với con riêng của vợ; mẹ kế với con riêng của chồng.

- Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.

So với quy định tại Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ban hành ngày 15/7/2020 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP ban hành ngày 18/9/2024), mức xử phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên đáng kể (mức phạt cũ là từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng).

Ngoài ra, mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng được áp dụng đối với một trong các hành vi sau:

- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.

- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi.

- Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn, cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn.

- Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc nhằm mục đích khác không phải để xây dựng gia đình.

- Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc nhằm mục đích khác không phải để chấm dứt hôn nhân.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm trong các trường hợp lợi dụng việc kết hôn hoặc ly hôn còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Một điểm mới nữa là tăng thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được quy định tại Khoản 1 Điều 84, Nghị định số 109/2026/NĐ-CP cụ thể như sau: Phạt tiền đến 15.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại  điểm a, e và i khoản 1 Điều 28 của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Nghị định số 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026 và thay thế Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP).