Quy định chặt chẽ điều kiện, bảo đảm nhân đạo và giữ vững an ninh trật tự trong triển khai đặc xá năm 2026

Cán bộ phổ biến, quán triệt các nội dung liên quan đến công tác đặc xá cho phạm nhân tại Trại tạm giam số 2 Công an tỉnh Vĩnh Long

Theo đó, đối tượng được xét đặc xá gồm người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam và người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.

Một trong những điều kiện then chốt là kết quả chấp hành án. Phạm nhân phải có các quý đủ thời gian xếp loại đạt mức khá hoặc tốt theo quy định; đồng thời, thời gian từ ngày 1/3 đến thời điểm xét đặc xá cũng phải được đánh giá đạt yêu cầu. Đối với trường hợp được tạm đình chỉ chấp hành án hoặc từng bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, ngoài yêu cầu về xếp loại, còn phải có xác nhận của chính quyền địa phương hoặc cơ sở y tế về việc chấp hành nghiêm các quy định pháp luật trong thời gian ở ngoài.

Hướng dẫn cũng làm rõ cách tính thời gian chấp hành án, bao gồm thời gian tạm giữ, tạm giam và thi hành án trong trại giam, trại tạm giam; không tính thời gian tại ngoại, hoãn hoặc tạm đình chỉ. Thời gian bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong các giai đoạn tố tụng vẫn được tính vào thời gian chấp hành án. Phần thời gian được giảm án sẽ được trừ trực tiếp vào thời hạn còn lại phải chấp hành.

Về nghĩa vụ tài chính và dân sự, người được đề nghị đặc xá phải hoàn thành các nghĩa vụ như nộp phạt tiền, án phí, bồi thường thiệt hại, trả lại tài sản. Một số trường hợp đặc biệt vẫn được xem xét như đã được tòa án miễn phạt tiền, miễn án phí hoặc đã thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định hoặc có thỏa thuận hợp pháp được xác nhận.

Đáng chú ý, tiêu chí “không làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự” được đặt ra với yêu cầu chặt chẽ, căn cứ vào nhân thân, hoàn cảnh gia đình, tiền án, tiền sự và nguy cơ tác động đến tình hình địa phương. Những trường hợp có khả năng gây khiếu kiện đông người, bị lợi dụng kích động chống phá hoặc gây hoang mang trong dư luận sẽ không được đề nghị đặc xá.

Quy trình xét duyệt được thực hiện nhiều bước, từ Hội đồng tại Trại giam, Tổ thẩm định liên ngành đến xác minh của Công an địa phương. Trên cơ sở đó, Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ xem xét, trình Chủ tịch nước quyết định. Hướng dẫn cũng quy định rõ các trường hợp không được đề nghị đặc xá như người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; người phạm tội có tổ chức, giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu hoặc từng sử dụng trái phép chất ma túy. Việc xác định căn cứ vào bản án, cáo trạng, tài liệu điều tra và các hồ sơ liên quan. Bên cạnh đó, các trường hợp đặc biệt như lập công lớn trong quá trình chấp hành án, mắc bệnh hiểm nghèo, không còn khả năng tự phục vụ hoặc là lao động duy nhất trong gia đình có hoàn cảnh khó khăn cũng được xem xét theo hướng nhân đạo.

Về tiến độ, từ ngày 22/4 đến 02/5/2026, các Tổ thẩm định liên ngành sẽ kiểm tra hồ sơ tại các đơn vị, địa phương. Từ ngày 26/4 đến 20/5/2026, việc tổng hợp, thẩm tra hồ sơ được thực hiện; Hội đồng tư vấn đặc xá dự kiến họp xét duyệt từ ngày 24 đến 26/5/2026 trước khi trình Chủ tịch nước quyết định. Quyết định đặc xá sẽ được công bố vào ngày 30/5/2026 và tổ chức tha người được đặc xá vào ngày 01/6/2026.

Với các quy định cụ thể, quy trình chặt chẽ, đặc xá năm 2026 tiếp tục thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước, đồng thời bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và tạo điều kiện cho người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng./.