Hoàn thiện hành lang pháp lý về phòng, chống ma túy - Những điểm mới nổi bật của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025

Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 56 điều; bổ sung mới 11 điều; sửa đổi, bổ sung 38 điều, bãi bỏ 10 điều và giữ nguyên 7 điều. Việc sửa đổi Luật được thực hiện trong bối cảnh cả nước triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và chuyển giao chức năng quản lý Nhà nước về cai nghiện, quản lý sau cai nghiện từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Công an. Đây là bước đổi mới quan trọng nhằm kiện toàn tổ chức bộ máy, khắc phục những bất cập trong thực tiễn và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy.

Những điểm mới của Luật Phòng, chống ma túy 2025 (Nguồn: Internet)

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Luật bổ sung thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất vào danh mục các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy phải được quản lý, kiểm soát. Quy định này vừa tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh theo đúng quy định của pháp luật, vừa tăng cường kiểm soát, ngăn chặn việc lợi dụng các chất ma túy, tiền chất để sản xuất, mua bán hoặc vận chuyển trái phép.  

Luật năm 2025 có nhiều quy định mới nhằm tăng cường hiệu quả quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó nổi bật là việc giao Trưởng Công an cấp xã quyết định áp dụng biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy thay cho Chủ tịch UBND cấp xã như trước đây. Việc phân cấp này góp phần rút ngắn quy trình xử lý, giảm thủ tục hành chính, đồng thời phát huy vai trò trực tiếp của lực lượng Công an cơ sở trong quản lý địa bàn, quản lý đối tượng và chủ động phòng ngừa tội phạm. 

Bên cạnh đó, người sử dụng trái phép chất ma túy có trách nhiệm cung cấp thông tin về nguồn gốc chất ma túy đã sử dụng, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy; cam kết chấp hành các quy định của pháp luật và có mặt theo yêu cầu của Công an cấp xã trong thời gian bị quản lý. 

Đối với trường hợp không chấp hành việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, cơ quan có thẩm quyền được áp dụng biện pháp áp giải theo thủ tục hành chính để thực hiện việc xét nghiệm. Quy định này góp phần khắc phục tình trạng né tránh, chống đối, tạo điều kiện cho lực lượng chức năng kịp thời xác định tình trạng sử dụng ma túy và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. 

Luật cũng quy định người sử dụng trái phép chất ma túy khi thay đổi nơi cư trú phải thông báo cho Công an nơi đi và trình diện tại Công an nơi đến trong thời hạn 24 giờ để tiếp tục được quản lý. Đồng thời, bổ sung quy định về tạm đình chỉ, chấm dứt quản lý trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật và bãi bỏ biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu nhằm bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo trong quá trình áp dụng pháp luật. Những quy định mới này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy mà còn tạo điều kiện thuận lợi để lực lượng Công an truy nguyên nguồn cung, triệt xóa các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.  

Lần đầu tiên, Luật quy định áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và người đang trong thời gian quản lý sau cai nghiện. Theo đó, người thuộc diện giám sát phải sử dụng thiết bị định vị điện tử và không được tự ý tháo gỡ, phá hủy hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả giám sát, giảm áp lực cho lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành của người nghiện và người sau cai nghiện.  

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện, Luật bổ sung nhiều trường hợp áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Ngoài việc phân định rõ giữa trường hợp bị xử lý hình sự và trường hợp áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc, Luật còn bổ sung các trường hợp như: không chấp hành biện pháp giám sát điện tử trong thời gian cai nghiện tự nguyện; tiếp tục vi phạm pháp luật sau khi đã được kiểm điểm; hoặc vi phạm pháp luật đến lần thứ ba trong thời gian cai nghiện tự nguyện nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Những quy định này góp phần nâng cao tính răn đe, bảo đảm quá trình cai nghiện được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái nghiện.  

Theo Luật mới, thời gian cai nghiện đối với người cai nghiện lần đầu là 24 tháng; từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng. Đồng thời, tất cả các hình thức cai nghiện đều phải thực hiện đầy đủ 5 giai đoạn của quy trình cai nghiện. 

Đối với người chưa hoàn thành đầy đủ thời gian và quy trình cai nghiện tại cơ sở cai nghiện tư nhân, Luật quy định phải tiếp tục thực hiện phần còn lại tại gia đình hoặc cộng đồng. Người đang trong thời gian cai nghiện hoặc quản lý sau cai nghiện mà chấp hành án phạt tù cũng phải tiếp tục thực hiện thời gian còn lại sau khi chấp hành xong án. Quy định này bảo đảm mọi trường hợp cai nghiện đều được thực hiện đầy đủ quy trình điều trị, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cai nghiện và hạn chế tái nghiện.  

Luật quy định trường giáo dưỡng là nơi thực hiện cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi nhằm bảo đảm quyền học tập, giáo dục và sự phát triển toàn diện của người chưa thành niên. Trường hợp cơ sở cai nghiện công lập đáp ứng đủ điều kiện vẫn được tiếp nhận đối tượng này theo quy định. 

Đồng thời, Luật bổ sung quy định về tổ chức lao động trị liệu cho người cai nghiện và sử dụng kết quả lao động trị liệu phục vụ quá trình điều trị, giáo dục, phục hồi hành vi theo hướng dẫn của Chính phủ. 

Có thể khẳng định, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã tạo bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của công tác phòng, chống ma túy trong giai đoạn mới. Những quy định mới không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc để lực lượng Công an triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, tổ chức cai nghiện và quản lý sau cai nghiện. 

Đối với Công an tỉnh Vĩnh Long, việc quán triệt, triển khai nghiêm túc Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy; phát huy hiệu quả hoạt động của Công an cấp xã trong quản lý địa bàn, quản lý đối tượng, góp phần giữ vững an ninh trật tự, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân.