Luật Định danh và xác thực điện tử: Hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy chuyển đổi số an toàn, tin cậy

Phạm vi định danh điện tử hiện nay chủ yếu tập trung vào cá nhân, cơ quan, tổ chức; trong khi nhu cầu nhận diện, xác minh hàng hóa, tài sản, dữ liệu, phần mềm và dịch vụ số ngày càng tăng. Bên cạnh đó, nguy cơ giả mạo danh tính, chiếm đoạt tài khoản, lừa đảo trực tuyến và lợi dụng công nghệ mới để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật đòi hỏi phải có cơ chế xác thực chặt chẽ, đồng bộ và đáng tin cậy hơn. Vì vậy, việc xây dựng Luật có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực pháp lý của các quy định về định danh, xác thực điện tử; bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy các hoạt động trên môi trường số. Những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật gồm 8 chương, 46 điều, quy định tương đối toàn diện về định danh, xác thực và quản lý danh tính điện tử.

Ảnh minh họa

Một là mở rộng phạm vi định danh điện tử. Dự thảo hướng tới việc định danh không chỉ đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức mà còn đối với hàng hóa, tài sản, dữ liệu, phần mềm, dịch vụ số và các đối tượng khác theo quy định. Nội dung này tạo cơ sở pháp lý phục vụ nhận diện, xác minh thông tin, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hạn chế gian lận thương mại và nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch điện tử. 
Hai là hoàn thiện quy trình quản lý danh tính điện tử. Dự thảo quy định các hoạt động từ đăng ký, thu thập, kiểm tra, đối soát, chuẩn hóa thông tin, cấp mã định danh đến cập nhật, khai thác, tạm dừng, khôi phục, hủy bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực danh tính điện tử. Việc quản lý thống nhất các khâu này góp phần bảo đảm thông tin chính xác, phù hợp với tình trạng pháp lý của chủ thể và hạn chế nguy cơ lợi dụng danh tính không còn hiệu lực. 

Ba là xây dựng cơ chế xác thực điện tử theo các mức độ phù hợp. Dự thảo quy định ba mức độ xác thực điện tử, tạo cơ sở lựa chọn phương thức xác thực tương ứng với yêu cầu bảo đảm an toàn của từng loại giao dịch. Đối với giao dịch có mức độ rủi ro cao, việc áp dụng phương thức xác thực phù hợp sẽ góp phần hạn chế giả mạo, bảo vệ tài khoản, thông tin và tài sản của người sử dụng. 

Bốn là hoàn thiện hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia. Dự thảo đề cập việc xây dựng, quản lý, vận hành hệ thống; cập nhật, đồng bộ, khai thác và sử dụng dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử. Việc tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu theo quy định sẽ hỗ trợ cơ quan nhà nước nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính, hạn chế việc phải cung cấp lại những thông tin đã có và đủ điều kiện khai thác. 

Năm là quan tâm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể danh tính điện tử. Dự thảo quy định quyền, nghĩa vụ của chủ thể danh tính điện tử và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức cung cấp dịch vụ cùng các bên liên quan. Đồng thời, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động định danh, xác thực điện tử cũng được đặt ra, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và phòng ngừa nguy cơ giả mạo bằng công nghệ cao.

Sáu là tạo cơ sở pháp lý cho liên thông và hợp tác quốc tế. Dự thảo quy định về công nhận danh tính điện tử, kết quả xác thực điện tử của nước ngoài và hợp tác quốc tế theo điều kiện pháp luật Việt Nam. Đây là hướng tiếp cận góp phần hỗ trợ giao dịch xuyên biên giới, thương mại, đầu tư và kết nối các hệ thống định danh, xác thực điện tử. Hướng tới môi trường số an toàn, thuận tiện. 

Việc xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử không chỉ là yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn gắn trực tiếp với lợi ích của người dân và doanh nghiệp. Khi các quy định được hoàn thiện và triển khai hiệu quả, hoạt động định danh, xác thực điện tử sẽ có cơ sở pháp lý đồng bộ hơn, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công, giảm chi phí tuân thủ, hạn chế gian lận và tăng cường niềm tin trong giao dịch số. Hoàn thiện pháp luật về định danh và xác thực điện tử là một bước quan trọng hướng tới xây dựng xã hội số an toàn, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự và thúc đẩy phát triển bền vững trong tình hình mới.