Những điểm mới của luật PCCC, CNCH: Rõ trách nhiệm, sát cơ sở, vì an toàn Nhân dân

Rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước về PCCC, CNCH tại địa phương

Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của Nhân dân và góp phần bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời phù hợp với quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Một trong những nội dung đáng chú ý được sửa đổi là quy định về trách nhiệm quản lý Nhà nước tại địa phương. Theo đó, UBND các cấp thực hiện quản lý Nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại địa phương.

Việc quy định rõ trách nhiệm của UBND các cấp tạo cơ sở để công tác quản lý nhà nước về PCCC, CNCH được triển khai thống nhất, gắn với đặc điểm, điều kiện và yêu cầu bảo đảm an toàn của từng địa bàn. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác phòng ngừa, kiểm tra, tuyên truyền, xây dựng lực lượng và tổ chức ứng phó khi có sự cố xảy ra. Đối với mỗi địa phương, công tác PCCC, CNCH vì thế không chỉ được xác định là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà cần được triển khai thường xuyên, đồng bộ từ chính quyền đến cơ sở, khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp và từng hộ gia đình.

Chủ động huy động lực lượng, phương tiện khi có tình huống

Trong công tác PCCC, CNCH, khi sự cố xảy ra, yếu tố thời gian có ý nghĩa quyết định. Việc nhanh chóng huy động lực lượng, phương tiện phù hợp để tiếp cận hiện trường, tổ chức chữa cháy, cứu người, cứu tài sản có thể góp phần hạn chế thấp nhất hậu quả. Để đáp ứng yêu cầu này, Luật sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể hơn về thẩm quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản phục vụ công tác PCCC, CNCH.

Theo đó, khi xảy ra cháy, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Trưởng Công an cấp xã được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của lực lượng Công an nhân dân thuộc phạm vi quản lý của mình. Bộ trưởng Bộ Công an được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi cả nước.

Khi cứu nạn cứu hộ, Bộ trưởng Bộ Công an, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Trưởng Công an cấp xã được quyền huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của lực lượng Công an nhân dân thuộc phạm vi quản lý của mình.

Phần thi thực hành trong Hội thi “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy” tỉnh Vĩnh Long năm 2026, Cụm số 10, tổ chức tại xã Mỏ Cày (Anh Tiên)

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để lực lượng Công an chủ động hơn trong chỉ huy, điều phối và huy động nguồn lực khi phát sinh các tình huống cần thiết; đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, góp phần bảo đảm công tác PCCC, CNCH được triển khai kịp thời, hiệu quả.

Đặc biệt, việc trao thẩm quyền cho Công an cấp xã có ý nghĩa thiết thực trong công tác xử lý tình huống ngay từ địa bàn cơ sở. Đây là nơi gần dân, sát địa bàn, có điều kiện nắm tình hình, phát hiện nguy cơ và phối hợp xử lý ban đầu khi xảy ra cháy, tai nạn, sự cố.

Củng cố lực lượng dân phòng, phát huy sức mạnh tại chỗ

Thực tiễn công tác PCCC cho thấy, lực lượng tại chỗ có vai trò quan trọng trong những phút đầu tiên khi sự cố xảy ra. Chủ động phát hiện, báo cháy, tổ chức chữa cháy ban đầu, cứu người và hướng dẫn thoát nạn đúng cách có thể góp phần hạn chế cháy lan, cháy lớn và giảm thiểu thiệt hại.

Luật sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể hơn về tổ chức lực lượng dân phòng. Theo đó, lực lượng dân phòng được thành lập ở một hoặc một số thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã và được bố trí thành Đội dân phòng. Việc thành lập, số lượng thành viên được căn cứ vào tình hình, yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC, CNCH, điều kiện kinh tế - xã hội, quy mô dân số, diện tích tự nhiên của địa phương và các yếu tố liên quan.

Đáng chú ý, quy định mới ưu tiên thành viên Tổ bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở tham gia Đội dân phòng. Tại thôn, tổ dân phố đã công nhận Tổ trưởng, Tổ phó Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, Chủ tịch UBND cấp xã bổ nhiệm Tổ trưởng, Tổ phó Tổ bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở là Đội trưởng, Đội phó Đội dân phòng.
Quy định này góp phần phát huy hiệu quả nguồn lực sẵn có tại cơ sở, tăng cường sự phối hợp giữa lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở với lực lượng dân phòng trong công tác PCCC, CNCH. Qua đó, từng bước nâng cao khả năng chủ động ứng phó với các tình huống ngay tại địa bàn dân cư.

Đưa kiến thức, kỹ năng PCCC, CNCH đến gần hơn với người dân

Một nội dung khác thể hiện rõ định hướng tăng cường phòng ngừa là việc đưa kiến thức, pháp luật và kỹ năng PCCC, CNCH vào hoạt động giáo dục, đào tạo. Theo quy định được sửa đổi, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Công an tích hợp kiến thức, pháp luật và kỹ năng PCCC, CNCH vào nội dung đào tạo lái xe. Đồng thời, Bộ Giáo dục và Đào tạo trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan xây dựng, tích hợp, lồng ghép kiến thức, pháp luật và kỹ năng PCCC, CNCH vào chương trình giảng dạy, bảo đảm phù hợp với từng cấp học, ngành học.

Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa, xử lý tình huống cho người dân ngay từ sớm. Bởi bên cạnh vai trò của lực lượng chức năng, khả năng tự bảo vệ, thoát nạn, báo cháy và xử lý ban đầu của mỗi người khi xảy ra sự cố cũng có ý nghĩa quan trọng.
Việc trang bị kiến thức, kỹ năng PCCC, CNCH trong trường học, hoạt động đào tạo lái xe và các môi trường sinh hoạt, làm việc sẽ góp phần hình thành ý thức chủ động phòng ngừa, giúp người dân biết cách ứng phó phù hợp khi xảy ra cháy, tai nạn hoặc tình huống cần cứu nạn, cứu hộ.

Đưa quy định mới vào cuộc sống

Những nội dung được sửa đổi, bổ sung lần này cho thấy pháp luật về PCCC, CNCH tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ trách nhiệm, tăng tính chủ động và sát hơn với cơ sở.
Đối với chính quyền địa phương, đó là trách nhiệm quản lý Nhà nước về PCCC, CNCH trên địa bàn. Đối với lực lượng Công an, đó là yêu cầu chủ động nắm tình hình, tổ chức lực lượng, huy động phương tiện và xử lý kịp thời khi có tình huống. Đối với lực lượng dân phòng và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở, đó là phát huy vai trò tại địa bàn dân cư. Còn đối với mỗi người dân, đó là chủ động tìm hiểu pháp luật, nâng cao ý thức phòng ngừa và trang bị kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Để những quy định mới thực sự đi vào cuộc sống, cùng với việc tổ chức triển khai đồng bộ của các cơ quan chức năng, mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hộ gia đình và người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về PCCC, CNCH; thường xuyên chủ động kiểm tra, khắc phục các nguy cơ mất an toàn và trang bị kỹ năng xử lý tình huống cần thiết.

Chủ động phòng ngừa từ cơ sở, phát huy sức mạnh của lực lượng tại chỗ và nâng cao ý thức, kỹ năng của mỗi người dân chính là những yếu tố quan trọng góp phần hạn chế cháy, nổ, giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân.