Để những người con đã ngã xuống được trở về

Độc lập được đánh đổi bằng máu xương

Mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin

Chiến tranh đã lùi xa, đất nước đã hòa bình, nhưng trong nhiều gia đình, nỗi đau vẫn chưa thể khép lại. Đó là những người mẹ tiễn chồng, tiễn con rồi mỏi mòn chờ đợi; những người vợ cả cuộc đời giữ lại ký ức về người đã khuất; những người em, người cháu lớn lên chỉ biết người thân qua tấm ảnh cũ và những câu chuyện được kể lại. Có những gia đình đã chờ hàng chục năm chỉ với một mong ước giản dị: biết người thân mình đang nằm ở đâu, đưa các anh trở về quê hương, về bên gia đình.

Ở tuổi ngoài 90, Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Khanh (xã Phú Túc, tỉnh Vĩnh Long) đã đi qua gần trọn một thế kỷ với những mất mát mà thời gian khó có thể khỏa lấp. Chồng và con của Mẹ đều là liệt sĩ, sự hy sinh ấy là một phần trong những mất mát lớn lao mà biết bao gia đình Việt Nam đã gánh chịu để đất nước có ngày độc lập, thống nhất.

Đằng sau mỗi hồ sơ, mỗi thông tin về một liệt sĩ chưa xác định được danh tính là một gia đình vẫn đang đợi chờ. Và khi đất nước đã hòa bình, hành trình đi tìm những người con đã ngã xuống trở thành trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ hôm nay.
500 ngày đêm, một hành trình tri ân

Đồng chí Nguyễn Thị Bé Mười, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh thắp hương các phần mộ liệt sĩ

Với tinh thần “còn thông tin là còn tìm kiếm, kiên quyết không để sót hài cốt liệt sĩ”, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đang được tỉnh Vĩnh Long triển khai với quyết tâm cao. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị mà còn là hành trình của trách nhiệm, đạo lý và nghĩa tình; là sự chung sức của cấp ủy, chính quyền, lực lượng Công an, Quân sự và Nhân dân để từng bước nối lại những thông tin còn dang dở sau chiến tranh.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh xác định việc tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phải được triển khai chặt chẽ, đồng bộ, đúng quy trình. Đồng chí Nguyễn Thị Bé Mười, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, đề nghị: “Các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương, Quân khu 9 và kế hoạch của tỉnh; chủ động chuẩn bị lực lượng, kinh phí, hoàn thiện các kế hoạch, quyết định để tổ chức thực hiện thống nhất, hiệu quả. Đồng thời, chú trọng tuyên truyền, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân.”

Lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ

Từ chủ trương, những phần việc cụ thể đang được triển khai bằng sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm của các lực lượng. Cấp ủy, chính quyền địa phương tích cực rà soát, cung cấp thông tin; người dân, thân nhân liệt sĩ và các nhân chứng cùng đồng hành, hỗ trợ xác minh những dấu tích còn lại. Lực lượng Quân sự trực tiếp tổ chức tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN; lực lượng Công an rà soát, xác minh thân nhân, thu nhận mẫu sinh phẩm và kết nối dữ liệu. Trong từng phần việc, cán bộ, chiến sĩ luôn thực hiện với tinh thần khẩn trương, cẩn trọng, trách nhiệm, hướng đến mục tiêu từng bước xác định danh tính và sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình.

Thượng tá Trần Trường Giang, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Vĩnh Long cho biết: “Đây là nhiệm vụ mới nên đơn vị đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, phát huy kinh nghiệm của cán bộ đi trước để hướng dẫn lực lượng tham gia. Thực tế công việc gặp không ít khó khăn khi nhiều phần mộ đã được nâng cấp, tu bổ, có ngôi mộ sâu hơn 1,5m; sau nhiều năm an táng, một số mẫu hài cốt không còn bảo đảm chất lượng phục vụ giám định. Vì vậy, các đội lấy mẫu được trang bị thêm phương tiện hỗ trợ để kiểm tra, lựa chọn mẫu đủ điều kiện, bảo đảm từng công đoạn được tiến hành đúng quy trình, an toàn và với tinh thần trách nhiệm cao nhất.”

Thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ

Nếu lực lượng Quân sự cẩn trọng tìm kiếm, quy tập và lấy mẫu từ những phần hài cốt còn thiếu thông tin, thì ở một đầu khác của hành trình, lực lượng Công an đang tìm đến những người thân còn sống, thu nhận mẫu sinh phẩm ADN để từng bước tạo nên những “điểm nối” giữa quá khứ và hiện tại. Thực hiện Kế hoạch của Bộ Công an về mở đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, Công an tỉnh Vĩnh Long xác định đây là nhiệm vụ chính trị thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Vĩnh Long đã đến từng gia đình để khảo sát, xác minh thông tin, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, cập nhật dữ liệu phục vụ thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Từ ngày 13 đến 16/7, Công an tỉnh Vĩnh Long phối hợp Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Bộ Công an và công ty Cổ phần Sinh học phân tử GeneViet tổ chức thu nhận thành công 2.186 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ tại 112 xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Đối với những thân nhân tuổi cao, sức yếu, khó khăn trong đi lại, lực lượng Công an cùng các đơn vị liên quan trực tiếp đến tận nhà thăm hỏi, hỗ trợ và lấy mẫu. Bởi phía sau mỗi mẫu sinh phẩm không đơn thuần là dữ liệu phục vụ giám định, mà còn mang theo niềm hy vọng được gìn giữ suốt hàng chục năm của một gia đình.

Trung tá Lê Minh Đều, Phó Đội trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết: “Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà là trách nhiệm, là sự tri ân của lực lượng Công an nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ. Trong quá trình thực hiện, chúng tôi luôn cố gắng hướng dẫn thật cụ thể, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho thân nhân liệt sĩ, nhất là những thân nhân cao tuổi hoặc đi lại khó khăn.”

Mỗi mẫu ADN của thân nhân được gắn với mã định danh cá nhân, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu Gen để xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Dữ liệu dân cư, dữ liệu ADN cùng những thành quả của Đề án 06 không chỉ phục vụ quản lý Nhà nước, mà còn được ứng dụng vào một nhiệm vụ mang giá trị nhân văn sâu sắc, để khoa học, công nghệ trở thành cầu nối của nghĩa tình, góp phần đưa những người đã ngã xuống trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.

Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cục (xã Phú Thuận, tỉnh Vĩnh Long) cho biết: “Gia đình rất đồng tình với chủ trương của Nhà nước. Được Công an xã đến tận nơi hướng dẫn và hỗ trợ chu đáo trong quá trình đi lấy mẫu, Mẹ càng thêm hy vọng việc ứng dụng ADN sẽ giúp nhiều gia đình sớm tìm được thông tin về người thân đã hy sinh.”

Sự đồng thuận trên cho thấy một chủ trương đúng đắn khi đi vào cuộc sống đã gặp được lòng dân. Chính quyền tổ chức, điều phối; lực lượng Quân sự tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu hài cốt; lực lượng Công an xác minh thân nhân, thu nhận và kết nối dữ liệu; người dân cung cấp thông tin, nhân chứng và đồng hành cùng các lực lượng. Mỗi người một phần việc nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: không để những người đã hy sinh cho Tổ quốc bị lãng quên, không để sự chờ đợi của những gia đình liệt sĩ kéo dài thêm khi vẫn còn cơ hội tìm kiếm.

Các lực lượng phối hợp tìm kiếm, xác minh thông tin hài cốt liệt sĩ tại phường Bến Tre

Với những trường hợp chưa tìm thấy hài cốt, hành trình vẫn tiếp tục. Các nguồn tin mới được tiếp nhận, rà soát, đối chiếu với hồ sơ, tài liệu, lời kể của nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa. Khi một ký ức của người dân, một địa danh cũ, một thông tin tưởng chừng nhỏ bé lại trở thành manh mối quý giá để lần theo dấu tích của người đã nằm lại.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, hành trình còn là một bài học sống động về giá trị của hòa bình và trách nhiệm tiếp nối. Thiếu tá Nguyễn Thành Trung, cán bộ Công an phường Phú Tân chia sẻ: “Sự hy sinh của các thế hệ cha ông luôn nhắc nhở cán bộ trẻ và riêng bản thân tôi phải ghi nhớ công ơn của những người đi trước; từ đó không ngừng rèn luyện, cống hiến, hết lòng phục vụ Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, xứng đáng với nền độc lập, hòa bình được đánh đổi bằng biết bao máu xương.”

Để sự hy sinh mãi được ghi nhớ, tri ân

Để những người con đã ngã xuống được trở về

81 năm kể từ mùa thu lịch sử năm 1945, đất nước đã đi qua một chặng đường dài trong độc lập, hòa bình, xây dựng và phát triển. Thành quả hôm nay được vun đắp từ biết bao hy sinh, mất mát của các thế hệ cha ông, của những người đã dành tuổi thanh xuân, máu xương và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Vì vậy, chăm lo người có công, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm mà còn là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Lực lượng Công an thăm hỏi Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Khanh

“Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ được thể hiện qua số lượng thông tin được xác minh, phần mộ được tìm kiếm hay mẫu ADN được thu nhận, mà còn cho thấy quyết tâm của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị trong thực hiện chính sách đối với người có công. Sự phối hợp trách nhiệm của lực lượng Công an, Quân sự, các cấp chính quyền cùng sự đồng thuận, chung tay của Nhân dân đã tạo nên sức mạnh chung, đưa chủ trương đúng đắn đi vào cuộc sống, đáp ứng mong mỏi chính đáng của các gia đình liệt sĩ.
Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Với phương châm “còn thông tin là còn tìm kiếm, kiên quyết không để sót hài cốt liệt sĩ”, từng nguồn tin, tài liệu, nhân chứng và dữ liệu liên quan tiếp tục được rà soát, xác minh, đối chiếu, góp phần mở thêm cơ hội xác định danh tính và đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ, quê cha.

Thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ
Mỗi liệt sĩ được xác định danh tính, mỗi trường hợp được tìm thấy là thêm một niềm mong mỏi của thân nhân được đáp lại; đồng thời thể hiện trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Những nỗ lực cũng góp phần bồi đắp niềm tin của Nhân dân, khẳng định sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân trong hành trình thực hiện nghĩa tình, trách nhiệm đối với những người có công với đất nước.
Hành trình tìm kiếm những người con đã ngã xuống càng nhắc nhớ mỗi người về giá trị thiêng liêng của độc lập, tự do và hòa bình hôm nay. Đó cũng là sự tiếp nối trách nhiệm giữa các thế hệ, để những hy sinh vì Tổ quốc luôn được trân trọng, ghi nhớ và tri ân; đồng thời tiếp thêm động lực để thế hệ hôm nay tiếp tục cống hiến, chung sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tiếp nối truyền thống yêu nước và trách nhiệm của các thế hệ đi trước./.