Nhiều người vẫn cho rằng phát ngôn trên mạng xã hội chỉ là “ý kiến cá nhân” và không phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, không ít trường hợp đã bị xử phạt, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì phát tán thông tin sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm người khác.
Cẩn trọng với những “tự do ngôn luận” trên không gian mạng
Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền tự do ngôn luận là một trong những quyền cơ bản của công dân. Tuy nhiên, trong một Nhà nước pháp quyền, không có bất kỳ quyền nào là tuyệt đối. Quyền của mỗi người luôn phải được thực hiện trong giới hạn không xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân khác cũng như lợi ích của Nhà nước và xã hội. Nhiều người vẫn có suy nghĩ rằng các nền tảng mạng xã hội chỉ là “thế giới ảo”, nên phát ngôn trên đó sẽ không bị xử lý.
Chỉ với một đoạn video, vài hình ảnh hay câu chuyện được kể một chiều trên mạng xã hội, nhiều người đã vội vàng đưa ra nhận định, phán xét và tham gia vào quá trình “xét xử” một cá nhân, tổ chức khi chưa được kiểm chứng đầy đủ. Hậu quả, điều đáng sợ không phải là xã hội lên tiếng trước cái sai mà là việc phán xét đang được thay thế cho sự thật, kết tội thay cho chứng cứ và kích động thay cho đối thoại. Đáng nói, trong môi trường số, tốc độ lan truyền của thông tin thường nhanh hơn quá trình kiểm chứng. Việc miệt thị, xúc phạm, công khai thông tin cá nhân, lôi kéo người khác tấn công hay đe dọa không còn là phản biện, mà có thể xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, gây tổn hại đến danh dự, tâm lý và cuộc sống. Mỗi công dân đều có quyền góp ý, phản ánh, phản biện chính sách hoặc bày tỏ quan điểm của mình đối với các vấn đề xã hội. Tuy nhiên, phản biện phải dựa trên thông tin xác thực, lập luận khách quan và được thể hiện bằng ngôn ngữ chuẩn mực.
Dưới góc độ pháp lý, mỗi bài đăng, bình luận hay lượt chia sẻ đều là hành vi thể hiện ý chí của người thực hiện. Nếu một người biết hoặc buộc phải biết nội dung là thông tin sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác nhưng vẫn tiếp tục bình luận, chia sẻ, cổ súy hoặc góp phần lan truyền thì vẫn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng. Cơ quan chức năng không chỉ xem xét trách nhiệm của người khởi phát thông tin mà còn đánh giá vai trò của những người góp phần làm cho thông tin vi phạm lan rộng và gây hậu quả nghiêm trọng hơn.
Nhiều người cũng lầm tưởng rằng chỉ cần xóa bài viết là xong. Thực tế dấu vết điện tử của các bài đăng, bình luận hay nội dung chia sẻ trên mạng xã hội vẫn có thể được lưu trữ, phục vụ quá trình xác minh, điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật. Việc xóa bài viết có thể giúp hạn chế hậu quả tiếp tục phát sinh, nhưng không đồng nghĩa với việc người thực hiện được miễn trừ trách nhiệm đối với hành vi vi phạm đã xảy ra.

Lực lượng Công an làm việc với trường hợp đưa thông tin sai sự thật lên mạng xã hội
Trách nhiệm pháp lý trên không gian mạng
Hiện nay, pháp luật Việt Nam đã thiết lập hệ thống chế tài khá đầy đủ để xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Về xử phạt vi phạm hành chính, Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định cá nhân lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức; danh dự, nhân phẩm của cá nhân sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Nếu hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn, cố ý xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, có những tội danh mà mức hình phạt cao nhất lên tới 7 năm tù giam. Bên cạnh trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, người vi phạm còn có thể phải gỡ bỏ thông tin vi phạm, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường toàn bộ thiệt hại cho người bị xâm hại theo quy định của pháp luật dân sự.

Cơ quan điều tra tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Cao Thị Ngọc Mai để điều tra về hành vi can tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”
Tự do ngôn luận là quyền hiến định rất đáng được trân trọng. Nhưng quyền đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thực hiện trên nền tảng của sự thật, sự tôn trọng pháp luật và sự tôn trọng nhân phẩm của người khác. Cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa pháp luật thì nhận thức, trách nhiệm của mỗi người dân khi sử dụng mạng xã hội là rất quan trọng. Mỗi người dùng mạng xã hội hãy hình thành thói quen dừng lại trước khi chia sẻ, kiểm chứng trước khi kết luận, suy nghĩ kỹ trước khi phán xét. Bởi sự tỉnh táo và trách nhiệm của mỗi người chính là “chắc lọc thông tin” sự định hướng thông tin quan trọng để bảo vệ sự thật, đồng thời nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, ứng xử văn hóa.
Tác giả: Phạm Hơn
Ý kiến bạn đọc
Công an tỉnh Vĩnh Long Thông báo tuyển sinh đào tạo đại học Văn bằng 2 (VB2CA) chính quy tuyển mới trong Công an nhân dân năm 2026
Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng chống người thi hành công vụ và gây rối trật tự công cộng
Vĩnh Long: 73 chiến sĩ nghĩa vụ tham gia CAND được chuyển sang chế độ phục vụ chuyên nghiệp
Lời ăn năn, hối hận sau phiên xét xử
Tuyên án bị cáo lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Thi hành hành lệnh bắt và khám xét nơi ở của đối tượng “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”
Công an tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố quyết định thăng cấp bậc hàm đợt I năm 2026
Tạm giữ hình sự người điều khiển xe ô tô tông hai người đang dừng chờ đèn đỏ tử vong
Lộ Căn cước công dân, nguy cơ gánh nợ không vay