Những nội dung đáng chú ý của Quy định số 212-QĐ/TW về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm

Một là, quy định rõ phạm vi, đối tượng và nguyên tắc xử lý kỷ luật. Quy định áp dụng đối với tổ chức đảng, đảng viên có vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật, kể cả tổ chức đảng đã hết nhiệm kỳ, giải thể, chấm dứt hoạt động, chuyển giao, chia tách, sáp nhập, hợp nhất; đảng viên đã chuyển công tác, nghỉ hưu, mất tích hoặc qua đời nhưng có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Mọi tổ chức đảng, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng. Việc xem xét, xử lý phải công minh, chính xác, kịp thời, bảo đảm giáo dục, răn đe, giữ vững kỷ luật, kỷ cương. Khi xem xét vi phạm, phải căn cứ nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, thái độ tự phê bình, tiếp thu phê bình và kết quả khắc phục hậu quả.

Hai là, thực hiện nguyên tắc một hành vi vi phạm chỉ áp dụng một hình thức kỷ luật. Trường hợp tổ chức đảng hoặc đảng viên có nhiều vi phạm xảy ra cùng thời điểm, phải xem xét, kết luận từng hành vi và áp dụng một hình thức kỷ luật chung theo mức độ cao nhất. Kỷ luật của Đảng không thay thế kỷ luật hành chính, kỷ luật đoàn thể hoặc việc xử lý theo pháp luật của Nhà nước và ngược lại. Đối với tổ chức đảng bị kỷ luật, phải xem xét trách nhiệm của người đứng đầu, cấp ủy viên và cá nhân liên quan tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm. Đảng viên là thành viên của tổ chức đảng bị kỷ luật cũng phải được xem xét trách nhiệm và ghi vào hồ sơ theo quy định.

Ba là, quy định các trường hợp chưa xem xét, xử lý kỷ luật hoặc được miễn, giảm trách nhiệm. Quy định quan tâm đến phụ nữ mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi; nam giới đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong trường hợp đặc biệt; đảng viên mắc bệnh nặng đang điều trị nội trú có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. Đối với đảng viên qua đời, tổ chức đảng vẫn có thể xem xét, kết luận về vi phạm nhưng không thi hành kỷ luật, trừ trường hợp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Đảng viên mất tích được xem xét, kết luận; việc thi hành kỷ luật thực hiện khi xác định còn sống. Quy định đồng thời thể hiện tinh thần khuyến khích đổi mới, sáng tạo, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Trường hợp thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo được cấp có thẩm quyền cho phép, đúng chủ trương, quy trình nhưng phát sinh thiệt hại thì được xem xét theo điều kiện cụ thể. Đảng viên thực hiện quyết định của cấp trên trái quy định nhưng đã chủ động báo cáo bằng văn bản trước khi thực hiện cũng được xem xét theo quy định.

Bốn là, quy định cụ thể về thời hiệu xử lý kỷ luật. Đối với tổ chức đảng, thời hiệu là 5 năm đối với hình thức khiển trách và 10 năm đối với hình thức cảnh cáo. Đối với đảng viên, thời hiệu là 5 năm đối với khiển trách và 10 năm đối với cảnh cáo hoặc cách chức. Một số trường hợp không áp dụng thời hiệu, như vi phạm đến mức phải khai trừ; vi phạm về chính trị nội bộ; vi phạm liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại gây phương hại lợi ích quốc gia; sử dụng văn bằng, chứng chỉ không hợp pháp và các trường hợp đặc biệt khác theo quy định.

Năm là, quy định toàn diện các nhóm hành vi vi phạm của tổ chức đảng. Chương II tập trung vào các vi phạm về chính trị, tư tưởng; nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; công tác tổ chức, cán bộ, đảng viên; bầu cử; quản lý tài chính, ngân sách, tài sản; kiểm tra, giám sát, kiểm toán; tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đồng thời, quy định bao quát các vi phạm trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; quốc phòng, an ninh, đối ngoại; phòng, chống tội phạm; đầu tư, xây dựng; kinh tế, tài chính, ngân hàng; đất đai, nhà ở, tài nguyên, môi trường; giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội; chính sách an sinh xã hội, người có công; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Sáu là, quy định cụ thể các nhóm hành vi vi phạm của đảng viên. Chương III dành 33 điều quy định về kỷ luật đảng viên vi phạm, bao quát các lĩnh vực chính trị, tư tưởng, chính trị nội bộ; nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng; bầu cử; tuyên truyền, phát ngôn; công tác tổ chức, cán bộ và phòng, chống hành vi mua bán chức vụ, quyền lực. Đảng viên còn có thể bị xem xét kỷ luật đối với vi phạm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ công vụ; lãnh đạo, quản lý; bảo vệ bí mật của Đảng, Nhà nước; kiểm tra, giám sát, kiểm toán; giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; quản lý đầu tư, xây dựng, tài chính, ngân hàng, chứng khoán; đất đai, nhà ở, tài nguyên, môi trường; giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Quy định cũng đề cập các vi phạm liên quan đến quỹ từ thiện, an sinh xã hội; tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình; hôn nhân, gia đình, dân số; đạo đức, lối sống, tín ngưỡng, tôn giáo; hoạt động hội, tụ tập đông người gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Bảy là, tăng cường trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, Quy định đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, bảo đảm đúng quy định. Các hành vi tự ý sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo; thu thập, xử lý, sử dụng dữ liệu phục vụ huấn luyện, thử nghiệm, vận hành hệ thống AI trái quy định; lợi dụng AI và công nghệ mới để làm giả hình ảnh, video, giọng nói, chữ ký hoặc tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin bị cấm có thể bị xem xét, xử lý theo quy định.

Tám là, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và cấp ủy, tổ chức đảng. Khi xem xét vi phạm của tổ chức đảng, phải đồng thời làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, cấp ủy viên và cá nhân có liên quan. Trường hợp để xảy ra vi phạm do thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý, điều hành hoặc không thực hiện đầy đủ chức trách được giao thì phải xem xét trách nhiệm tương ứng. Đây là cơ sở nâng cao ý thức trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên; chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.

Chín là, bảo đảm tính nghiêm minh, đồng thời chú trọng giáo dục, phòng ngừa. Việc xử lý kỷ luật phải khách quan, công bằng, thận trọng, chặt chẽ, đúng nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình. Các tình tiết giảm nhẹ như chủ động báo cáo, tự giác nhận khuyết điểm, cung cấp thông tin, chứng cứ, tích cực khắc phục hậu quả, hoàn trả tài sản do tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mà có được xem xét theo quy định. Ngược lại, không khắc phục hậu quả; trả thù, trù dập người tố giác, người làm chứng; cản trở kiểm tra, xác minh; bao che, che giấu vi phạm; báo cáo sai sự thật; đe dọa, cưỡng ép; che giấu, sửa chữa, tiêu hủy chứng cứ, dữ liệu hoặc lợi dụng khoa học, công nghệ để hợp thức hóa, che giấu vi phạm là những tình tiết cần xem xét theo hướng tăng nặng.

Quy định số 212-QĐ/TW có hiệu lực kể từ ngày 17/8/2026, thay thế Quy định số 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 và Quy định số 264-QĐ/TW ngày 14/2/2025 của Bộ Chính trị. Việc ban hành Quy định mới góp phần hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng; nâng cao tính nghiêm minh, thống nhất trong xử lý vi phạm, đồng thời đề cao trách nhiệm nêu gương, ý thức chấp hành kỷ luật của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên. Nghiên cứu, quán triệt và thực hiện nghiêm Quy định số 212-QĐ/TW có ý nghĩa thiết thực trong xây dựng tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật cao; góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.