Trong kỷ nguyên số, dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên quan trọng, gắn liền với hoạt động quản lý Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và quyền riêng tư của mỗi người dân. Tuy nhiên, tình trạng đánh cắp, mua bán, làm lộ lọt, sai lệch dữ liệu cùng những nguy cơ tấn công mạng ngày càng phức tạp đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ an ninh dữ liệu. Trước thực tiễn đó, dự thảo Luật An ninh dữ liệu được xây dựng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ tài nguyên dữ liệu quốc gia và nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong môi trường số.

Ảnh minh họa tạo từ AI
Bảo vệ dữ liệu theo mức độ rủi ro
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là phân loại dữ liệu thành 5 cấp độ rủi ro. Cấp độ càng cao, yêu cầu bảo vệ càng nghiêm ngặt, tương ứng với mức độ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Việc bảo vệ được thực hiện xuyên suốt vòng đời dữ liệu, từ khâu tạo lập, thu thập, lưu trữ, xử lý, chia sẻ đến xóa hoặc tiêu hủy. Dự thảo cũng quy định trách nhiệm đánh giá tác động, kiểm toán và áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp đối với dữ liệu có mức độ rủi ro cao.
Chủ động ứng phó nguy cơ từ AI và công nghệ mới
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng làm xuất hiện nguy cơ “đầu độc dữ liệu” - cố ý chèn, sửa đổi hoặc làm sai lệch dữ liệu nhằm khiến hệ thống thông tin, hệ thống AI đưa ra kết quả sai lệch.
Dự thảo đặt ra yêu cầu kiểm soát nguồn dữ liệu đầu vào, bảo đảm tính toàn vẹn, giám sát quá trình xử lý và ngăn chặn việc lợi dụng dữ liệu, thuật toán, AI để thao túng thông tin hoặc xâm phạm an ninh quốc gia.
Bên cạnh đó, hoạt động chuyển dữ liệu xuyên biên giới cũng được quản lý theo cấp độ rủi ro, trong đó dữ liệu có mức độ rủi ro cao phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ và thủ tục theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Tăng cường phòng ngừa, xử lý sự cố
Dự thảo quy định trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn, cô lập và khắc phục sự cố an ninh dữ liệu; đồng thời thiết lập cơ chế báo cáo, phối hợp ứng phó giữa các cơ quan chức năng.
Đối với tình huống đặc biệt nghiêm trọng, có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật khẩn cấp như phong tỏa dữ liệu, vô hiệu hóa quyền truy cập, ngăn chặn luồng truyền dữ liệu hoặc tạm dừng hệ thống bị xâm phạm theo đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật.
Các hành vi chiếm đoạt, mua bán, làm lộ, phá hoại dữ liệu trái phép; đầu độc dữ liệu; che giấu sự cố hoặc cố ý xác định sai cấp độ rủi ro đều thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Tùy tính chất, mức độ, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Lộ trình xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật
Dự án Luật An ninh dữ liệu được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026. Đến nay, đã thông qua 03 lần dự thảo, cụ thể vào các ngày 20/7/2026, 23/9/2026 và 02/11/2026. Đến ngày 04/11/2026, Quốc hội tổ chức thảo luận, tập trung góp ý các nội dung về phân loại dữ liệu, ứng dụng AI, chuyển dữ liệu xuyên biên giới và trách nhiệm bảo vệ an ninh dữ liệu.
Sau quá trình thảo luận, dự thảo tiếp tục được nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và chỉnh lý theo quy trình lập pháp.
Theo đó, dự thảo Luật gồm 06 chương, 29 điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2027. Dự thảo cũng đề xuất lộ trình chuyển tiếp để các hệ thống dữ liệu đang vận hành có thời gian đáp ứng yêu cầu mới, trong đó hệ thống xử lý dữ liệu từ cấp độ 3 trở lên có thời hạn 24 tháng để hoàn thành một số yêu cầu bảo vệ; doanh nghiệp nhỏ và vừa là 36 tháng.
Chủ động bảo vệ dữ liệu từ những việc làm thiết thực
Mỗi người dân cần hạn chế công khai thông tin cá nhân, không chia sẻ mật khẩu, mã OTP; cảnh giác với đường dẫn, tệp tin và ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần phân quyền truy cập, sử dụng xác thực nhiều lớp, mã hóa dữ liệu quan trọng, sao lưu định kỳ, giám sát truy cập và xây dựng phương án ứng phó sự cố.
Bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức và cá nhân.
Bảo vệ dữ liệu hôm nay chính là bảo vệ quyền lợi của mỗi người dân, sự an toàn của mỗi cơ quan, doanh nghiệp và chủ quyền số của quốc gia trong tương lai.
Tác giả: Minh Quân
Ý kiến bạn đọc
Công an tỉnh Vĩnh Long Thông báo tuyển sinh đào tạo đại học Văn bằng 2 (VB2CA) chính quy tuyển mới trong Công an nhân dân năm 2026
Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng chống người thi hành công vụ và gây rối trật tự công cộng
Vĩnh Long: 73 chiến sĩ nghĩa vụ tham gia CAND được chuyển sang chế độ phục vụ chuyên nghiệp
Lời ăn năn, hối hận sau phiên xét xử
Tuyên án bị cáo lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Thi hành hành lệnh bắt và khám xét nơi ở của đối tượng “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”
Công an tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố quyết định thăng cấp bậc hàm đợt I năm 2026
Lộ Căn cước công dân, nguy cơ gánh nợ không vay
Tạm giữ hình sự người điều khiển xe ô tô tông hai người đang dừng chờ đèn đỏ tử vong