Luật An ninh mạng năm 2025 - Hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng

Cẩm nang Luật An ninh mạng (Nguồn: Internet)

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, không gian mạng đã trở thành môi trường quan trọng phục vụ hoạt động quản lý Nhà nước, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và giao tiếp của người dân. Bên cạnh những lợi ích to lớn, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức như tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, phát tán thông tin xấu độc, lừa đảo công nghệ cao, xâm phạm quyền riêng tư và lợi dụng công nghệ mới để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Luật An ninh mạng năm 2025 được ban hành nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về an ninh mạng, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và tạo nền tảng pháp lý cho quá trình phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật An ninh mạng năm 2025 là thống nhất hành lang pháp lý về an ninh mạng. Theo đó, Luật thay thế toàn bộ Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 và Luật An ninh mạng năm 2018. Việc hợp nhất này góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo giữa các quy định pháp luật, bảo đảm sự thống nhất trong công tác quản lý Nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, Luật cũng sửa đổi các quy định có liên quan trong nhiều luật khác như Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử, Luật Lưu trữ và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thống nhất sử dụng thuật ngữ “an ninh mạng”. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số.

Nếu như trước đây các quy định chủ yếu tập trung bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia thì Luật An ninh mạng năm 2025 đã mở rộng phạm vi quản lý đối với tất cả các hệ thống thông tin thông qua việc phân loại thành 5 cấp độ.

Việc phân loại được thực hiện trên cơ sở đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và lợi ích công cộng khi xảy ra sự cố. Tương ứng với từng cấp độ sẽ có yêu cầu, tiêu chuẩn và biện pháp bảo vệ phù hợp. Quy định này giúp các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp xác định rõ trách nhiệm trong công tác bảo đảm an ninh mạng, đồng thời triển khai các giải pháp quản lý, kỹ thuật tương ứng nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an ninh mạng.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh mạng. Để chủ động phòng ngừa các hành vi lợi dụng công nghệ mới nhằm vi phạm pháp luật, Luật An ninh mạng năm 2025 bổ sung quy định nghiêm cấm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc các công nghệ mới để giả mạo hình ảnh, video, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật. Đây là quy định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các hành vi tạo hình ảnh, video giả (deepfake), giả mạo giọng nói để lừa đảo, bôi nhọ danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân ngày càng diễn biến phức tạp. Quy định mới sẽ tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng tăng cường phòng ngừa, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh.

Luật An ninh mạng năm 2025 cũng có nhiều quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ dữ liệu trong bối cảnh dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên quan trọng của nền kinh tế số. Đáng chú ý, Luật bổ sung đối tượng áp dụng là người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam và đã được cấp chứng nhận căn cước.

Bên cạnh đó, Luật dành riêng một chương quy định về bảo đảm an ninh dữ liệu, trong đó yêu cầu các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ nhân sự trực tiếp xử lý dữ liệu; thực hiện đánh giá rủi ro định kỳ đối với hoạt động chuyển dữ liệu xuyên biên giới; áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu trong quá trình thu thập, lưu trữ và xử lý.

Đối với các doanh nghiệp nước ngoài có hoạt động thu thập, khai thác và xử lý dữ liệu của người sử dụng tại Việt Nam, Luật tiếp tục quy định phải thực hiện việc lưu trữ dữ liệu tại Việt Nam và đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện theo quy định của pháp luật. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường quản lý dữ liệu, bảo đảm chủ quyền dữ liệu quốc gia và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Lực lượng Công an tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức về an ninh mạng trong sinh viên

Luật An ninh mạng năm 2025 không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà còn góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi người dân trong việc bảo vệ an ninh mạng. Đối với mỗi cá nhân, việc chủ động tìm hiểu, chấp hành nghiêm các quy định của Luật; sử dụng mạng xã hội đúng quy định; nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng; bảo vệ thông tin cá nhân và phối hợp với cơ quan chức năng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao là những giải pháp thiết thực góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.

Việc triển khai hiệu quả Luật An ninh mạng năm 2025 sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc để bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, phục vụ hiệu quả sự nghiệp chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.