Phòng ngừa giả mạo danh tính trên môi trường số

CBCS Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh thực hiện thủ tục cấp Căn cước và định danh điện tử mức 2 cho người dân

Thực tiễn thời gian qua, lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Vĩnh Long đã tích cực triển khai nhiều nhiệm vụ cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng và khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cấp Căn cước, hướng dẫn người dân đăng ký, kích hoạt tài khoản định danh điện tử và sử dụng ứng dụng VNeID. Thông qua việc hướng dẫn tích hợp giấy tờ, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, khai thác các tiện ích trên ứng dụng VNeID, góp phần giúp người dân giảm thời gian, chi phí đi lại, hạn chế sử dụng giấy tờ truyền thống, từng bước hình thành thói quen giải quyết công việc trên môi trường điện tử. Đây cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý dân cư, cải cách thủ tục hành chính và xây dựng chính quyền số phục vụ Nhân dân.

Tuy nhiên, từ thực tiễn công tác cũng cho thấy những nguy cơ, hạn chế cần được quan tâm giải quyết. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, người ít tiếp cận công nghệ còn lúng túng khi sử dụng tài khoản định danh điện tử và thực hiện các giao dịch trực tuyến. Trong khi đó, các đối tượng xấu ngày càng lợi dụng công nghệ để giả mạo hình ảnh, giọng nói, giấy tờ, tài khoản cá nhân; sử dụng thông tin bị đánh cắp để đăng ký tài khoản, thực hiện giao dịch trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. 

Việc xác định chính xác danh tính của chủ thể trong một số giao dịch trên môi trường mạng còn gặp khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, gian lận và vi phạm pháp luật. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của ngân hàng số, thương mại điện tử, mạng xã hội, dịch vụ viễn thông và các nền tảng trực tuyến đòi hỏi phải có cơ chế định danh, xác thực đủ tin cậy, thống nhất và phù hợp với từng loại giao dịch. Dự án Luật Định danh và xác thực điện tử được xây dựng nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về hoạt động định danh, xác thực điện tử; quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Qua đó, tạo cơ sở xác định chính xác danh tính các chủ thể khi tham gia hoạt động trên môi trường số, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; phòng ngừa hành vi giả mạo, gian lận, lừa đảo trực tuyến, đồng thời thúc đẩy phát triển chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. 

Theo nội dung dự thảo trình Quốc hội, Luật gồm 08 chương, 46 điều, với một số nội dung đáng chú ý. Trong đó, mở rộng phạm vi đối tượng định danh điện tử, không chỉ đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân mà còn bao gồm sản phẩm, hàng hóa, tài sản; cơ sở dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm, dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian. Dự thảo cũng quy định các mô hình định danh, xác thực điện tử; xây dựng hệ thống định danh và xác thực điện tử thống nhất, có khả năng kết nối, chia sẻ với các hệ thống thông tin liên quan, phục vụ quản lý Nhà nước và cung cấp dịch vụ công.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đặt ra nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại những dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc học giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc các hình thức gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử. Đồng thời, quy định việc ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình trong quá trình định danh, xác thực điện tử; đặt ra các điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ nhằm bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu của người sử dụng. Đây là những nội dung quan trọng góp phần nâng cao độ tin cậy của các giao dịch điện tử, hạn chế tình trạng lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. 

Đối với lực lượng Công an, việc hoàn thiện các quy định về định danh và xác thực điện tử sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính về trật tự xã hội, khai thác dữ liệu phục vụ công tác chuyên môn, cải cách thủ tục hành chính và phòng ngừa tội phạm. Trong đó, lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp với Công an các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân đăng ký, sử dụng tài khoản định danh điện tử, khai thác các tiện ích trên VNeID và thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, chú trọng hướng dẫn người dân nhận diện các thủ đoạn giả mạo, lừa đảo, bảo vệ thông tin cá nhân và chủ động thông báo cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Để các quy định của pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ dữ liệu định danh; thực hiện đúng quy định về xác thực điện tử, không tùy tiện thu thập, chia sẻ hoặc sử dụng thông tin cá nhân trái phép. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, chấp hành quy định pháp luật; sử dụng tài khoản định danh điện tử đúng mục đích, không cho mượn, cho thuê hoặc sử dụng tài khoản của người khác; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã xác thực và thông tin cá nhân cho người không rõ danh tính. Khi nhận được yêu cầu xác minh tài khoản, cập nhật thông tin hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân từ những nguồn không xác thực, cần bình tĩnh kiểm tra, liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn.

“Định danh đúng - Xác thực chính xác - Bảo vệ an toàn danh tính số” không chỉ là yêu cầu trong tiến trình chuyển đổi số mà còn là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức và người dân. Công an tỉnh Vĩnh Long tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về định danh và xác thực điện tử, góp phần phòng ngừa tội phạm, bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân, xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, hiện đại, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.