Bài học cảnh giác từ băng nhóm “hiệp sĩ giải cứu” đội lốt nhân đạo

Khi “giải cứu” trở thành cái cớ lừa tiền

Trong các nội dung quảng bá của nhóm do Nguyễn Thanh Hải dựng lên, Hải thường thể hiện mình là người có kinh nghiệm cứu nạn thành công, chia sẻ hình ảnh “giải cứu” rầm rộ. Trên mạng xã hội, những video phỏng vấn nạn nhân với giọng kể xúc động, kèm theo lời hứa về việc “giải cứu miễn phí, không nhận tiền” đã thu hút hàng chục nghìn lượt theo dõi. Đối với nhiều gia đình đang trong tâm trạng bối rối, lo lắng vì không biết con em mình ở đâu, điều này tạo ra cảm giác tin tưởng tuyệt đối.

Tuy nhiên, khi gia đình nhờ hỗ trợ, thay vì tiến hành giải cứu ngay, Hải và đồng bọn yêu cầu phải chuyển trước khoản tiền gọi là chi phí “lo lót, chi trả dịch vụ” để bắt đầu xử lý. Không ít gia đình tin lời và chuyển tiền với hy vọng nhanh chóng đưa người thân về nước. Điều này là thủ đoạn thường thấy trong kiểu lừa đảo “bảo lãnh”, “chuộc người” nước ngoài nhằm đánh vào tâm lý sợ hãi, muốn cứu người ngay lập tức của gia đình nạn nhân. Thực tế điều tra cho thấy số tiền mà phía nhóm này yêu cầu thường cao hơn rất nhiều so với mức phí thực tế mà người tổ chức ở Campuchia đưa ra, phần chênh lệch được chia cho các mắt xích trong đường dây của Hải. 

Tương tự, Huỳnh Cao Cường cũng xây dựng hình ảnh “giải cứu kịch tính” trên mạng xã hội, dàn dựng những video phong cách như phim hành động: cảnh đoàn người tìm kiếm, tiếng la hét, cảnh người được “giải thoát” đầy xúc động. Những hình ảnh này được phổ biến rộng rãi và thu hút hàng nghìn lượt xem, bình luận, khiến cộng đồng mạng dễ dàng coi Cường như một người có uy tín trong việc đưa người khỏi các tình huống nguy hiểm ở nước ngoài.

Huỳnh Cao Cường (áo đen) và Nguyễn Thanh Hải (áo trắng) khi bị bắt (Nguồn: internet)

Tuy vậy, cách thức hoạt động của nhóm Cường lại nhắm vào nâng khống chi phí chuộc người. Khi phía “đối tác” thực tế chỉ yêu cầu một mức nhất định, Cường báo lại cho gia đình mức cao hơn nhiều, lấy phần chênh lệch làm lợi cá nhân. Cách làm này không chỉ gây thiệt hại về mặt tài chính cho gia đình nạn nhân mà còn biến hoạt động cứu người thành một chuỗi giao dịch tài chính phức tạp đầy rủi ro.

Cả hai trường hợp đều cho thấy một điểm chung: họ không giải cứu miễn phí như lời tuyên bố ban đầu và không minh bạch trong việc thu chi tiền của gia đình. Họ lợi dụng danh nghĩa cứu người để che giấu bản chất là cưỡng đoạt tài sản thông qua việc tạo ra nỗi sợ “mất người thân” nếu không làm theo yêu cầu.

Mạng xã hội và hiệu ứng cảm xúc: “vũ khí” của tội phạm

Điều khiến thủ đoạn này hiệu quả đến mức nhiều gia đình sập bẫy là cách các đối tượng biết cách khai thác cảm xúc con người trên mạng xã hội. Những video giải cứu được quay dựng công phu - với góc máy, âm thanh và lời thoại được thiết kế để tạo ra cảm xúc mạnh - khiến người xem cảm thấy như đang chứng kiến sự thật, chứ không phải là một cảnh dàn dựng.

Trong nhiều video, người xem thấy người được “giải cứu” rơi nước mắt, kêu gọi sự giúp đỡ, kể lại quá trình bị giữ ở nước ngoài… Những hình ảnh này được phát đi phát lại, tạo ra “hiệu ứng cộng đồng”, khiến người khác dễ tiếp nhận thông tin mà không đặt câu hỏi.

Thậm chí, việc dùng những lời lẽ như “chỉ còn ít thời gian”, “tình hình rất nguy kịch”, “nếu không xử lý ngay sẽ có hậu quả xấu” dễ khiến gia đình mất đi khả năng tỉnh táo cần thiết. Đây chính là yếu tố tâm lý mà các đối tượng tận dụng triệt để: khiến nạn nhân và gia đình hành động theo phản xạ cảm xúc, thay vì dựa trên logic và kiểm chứng thông tin.

Sự phổ biến của mạng xã hội khiến các đoạn video này lan nhanh và được chia sẻ rộng rãi, càng củng cố niềm tin sai lệch vào những người đứng phía sau. Khi ai đó thấy hàng nghìn lượt xem và bình luận cảm thông, họ dễ lầm tưởng rằng đó là hoạt động thực sự, với các thành quả được kiểm chứng.

Bài học cảnh giác cho cộng đồng

Từ những thủ đoạn kể trên, một bài học rõ ràng được rút ra cho mỗi gia đình và người dân: không nên đặt niềm tin tuyệt đối vào những gì xuất hiện trên mạng xã hội, dù đó là hình ảnh cứu người đầy xúc động. Những cảnh quay cảm động, những lời hứa hẹn giải cứu miễn phí có thể chỉ là lớp vỏ ngụy trang để che giấu mục đích trục lợi.

Ảnh minh họa (Nguồn: internet)

Giữa thời đại thông tin, không ít người sẵn sàng tin tưởng vào các cá nhân tự xưng trên mạng mà không kiểm chứng, nhất là trong bối cảnh gia đình đang trong tâm trạng lo lắng, mất phương hướng. Tuy nhiên, đó cũng chính là thời điểm mà sự tỉnh táo cần được duy trì hơn bao giờ hết. Mọi yêu cầu chuyển tiền, đặc biệt là qua các tài khoản cá nhân hay kênh trung gian không minh bạch, đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Không ai mong muốn rơi vào hoàn cảnh có người thân bị lừa bán hoặc gặp nguy hiểm ở nước ngoài và khi đó tâm lý muốn “được giúp ngay” là điều hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng, trong những tình huống như vậy, cần tìm đến các kênh hỗ trợ chính thức, kiểm chứng thông tin qua nhiều nguồn và đặc biệt là tham khảo ý kiến của cơ quan chức năng có thẩm quyền trước khi đưa ra quyết định chuyển tiền hay hợp tác với bất kỳ cá nhân nào.

Thủ đoạn hoạt động của băng nhóm do Nguyễn Thanh Hải và Huỳnh Cao Cường cầm đầu cho thấy rằng, tội phạm ngày nay đã rất tinh vi trong việc đội lốt nhân đạo để trục lợi. Khi lòng tốt và cảm xúc bị dụ dỗ, không ít gia đình đã phải trả giá đắt. Bài học cảnh giác này không chỉ dành cho những người có người thân đang gặp nạn mà còn cho toàn xã hội: trước những tình huống đầy rủi ro, sự tỉnh táo là yếu tố bảo vệ bản thân và gia đình hiệu quả nhất.