Chủ động xây dựng, thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ - giải pháp quan trọng bảo đảm an toàn tại cơ sở

Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy phải xây dựng phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức xây dựng, phê duyệt, thực tập phương án và bảo đảm lực lượng, phương tiện cần thiết để xử lý các tình huống xảy ra trong phạm vi quản lý. 

Phương án không đơn thuần là một hồ sơ để lưu giữ hoặc phục vụ công tác kiểm tra mà phải là kịch bản ứng phó cụ thể, sát với đặc điểm, tính chất nguy hiểm của từng cơ sở. Trong đó phải xác định được những khu vực, vị trí có nguy cơ xảy ra cháy, nổ; đường, lối thoát nạn; nguồn nước, phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; lực lượng tại chỗ; nhiệm vụ của từng bộ phận và cách thức xử lý đối với các tình huống có thể xảy ra trong và ngoài giờ hoạt động.

Giá trị thực sự của phương án được thể hiện ở khả năng xử lý trong những phút đầu tiên khi sự cố xảy ra. Khi mỗi người biết rõ mình phải làm gì, sử dụng phương tiện nào, tổ chức báo động, báo cháy ra sao, ưu tiên cứu người như thế nào, cách cô lập nguồn nguy hiểm và phối hợp với lực lượng Công an khi có mặt tại hiện trường, khả năng khống chế đám cháy ngay từ ban đầu sẽ được nâng lên, góp phần hạn chế cháy lan và giảm thiểu thiệt hại.

Bên cạnh việc xây dựng, thực tập phương án là khâu không thể thiếu. Theo Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, cơ sở phải tổ chức thực tập phương án định kỳ ít nhất một lần trong năm; các tình huống giả định trong phương án phải lần lượt được đưa ra thực tập. Qua thực tập có thể đánh giá thực chất khả năng của lực lượng tại chỗ, việc sử dụng phương tiện, thông tin liên lạc, tổ chức thoát nạn và phối hợp xử lý tình huống, từ đó kịp thời khắc phục những hạn chế còn tồn tại.

Thực tiễn cho thấy, một phương án chỉ có giá trị khi có thể triển khai ngay trong tình huống thực tế. Vì vậy, các cơ sở cần thường xuyên rà soát, bổ sung, cập nhật phương án khi có thay đổi về quy mô, công năng, mặt bằng, dây chuyền sản xuất, hàng hóa hoặc điều kiện hoạt động; đồng thời tổ chức thực tập nghiêm túc, tránh hình thức.

Chủ động xây dựng và thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ không chỉ là trách nhiệm theo quy định của pháp luật, mà còn là biện pháp thiết thực để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân, người lao động và bảo đảm an toàn cho cộng đồng. Phòng cháy là chủ động ngăn ngừa; còn một phương án được chuẩn bị kỹ và thực tập thực chất chính là sự chuẩn bị cần thiết để giành “thời gian vàng” khi sự cố xảy ra.