Mỗi cú nhấp chuột, một lần thể hiện trách nhiệm

Bốn nguyên tắc cho một môi trường số văn minh

Ngày 05/3/2026, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL kèm theo Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Bộ Quy tắc nhằm định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân trên môi trường số theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam; góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh, đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực, nhân văn và bản sắc văn hóa dân tộc.

Bộ Quy tắc nhấn mạnh 4 nguyên tắc cốt lõi trong ứng xử trên môi trường số: tuân thủ pháp luật; ứng xử văn minh; tôn trọng sự khác biệt; có trách nhiệm với nội dung chia sẻ. Đây không chỉ là những nguyên tắc mang tính định hướng mà cần được cụ thể hóa thành hành vi thường ngày của mỗi người khi sử dụng mạng xã hội, các nền tảng số và các phương tiện giao tiếp trên môi trường mạng.

Trước một thông tin gây chú ý, một đoạn video chưa rõ nguồn gốc hay một bài viết đang được lan truyền mạnh, người dùng cần bình tĩnh kiểm chứng thay vì vội vàng chia sẻ. Bởi một thông tin sai lệch nếu được lan truyền rộng rãi có thể gây hoang mang, ảnh hưởng đến danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thậm chí bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Nghĩ trước khi đăng, kiểm chứng trước khi chia sẻ vì thế cần trở thành thói quen của mỗi người khi tham gia môi trường số.

Cán bộ phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Vĩnh Long tuyên truyền quy tắc ứng xử và phòng, chống tội phạm trên không gian mạng tại trường THPT Võ Trường Toản

Gương mẫu từ một lời nói, một hành động

Không gian mạng không phải là nơi đứng ngoài pháp luật. Mọi hành vi đăng tải, bình luận, chia sẻ thông tin đều cần được thực hiện trên cơ sở tôn trọng pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Bộ Quy tắc định hướng người sử dụng giao tiếp văn minh, lịch sự; sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh phù hợp; không xúc phạm, bôi nhọ, công kích tổ chức, cá nhân; không đăng tải, chia sẻ nội dung gây thù hận, kích động bạo lực hoặc phân biệt đối xử.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, những yêu cầu này càng cần được thực hiện nghiêm túc và gương mẫu. Bởi mỗi cán bộ, chiến sĩ khi tham gia môi trường số không chỉ thể hiện văn hóa, trách nhiệm của cá nhân mà trong nhiều trường hợp còn tác động đến hình ảnh, uy tín của đơn vị và lực lượng Công an.

Vì vậy, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần chủ động kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; lựa chọn ngôn ngữ chuẩn mực khi bình luận; tôn trọng sự khác biệt trong trao đổi; đồng thời góp phần tạo nên những cuộc tương tác văn minh, tích cực trên môi trường số.

Văn hóa số gắn với trách nhiệm bảo vệ Nhân dân

Cùng với những tiện ích mang lại, không gian mạng đang bị các loại tội phạm lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Từ giả danh cơ quan chức năng, dụ dỗ đầu tư, chiếm đoạt tài sản đến đánh cắp thông tin cá nhân, phát tán đường link độc hại…, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, hướng đến nhiều nhóm đối tượng. Trong bối cảnh đó, xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số cũng chính là góp phần phòng ngừa tội phạm, bảo vệ người dân và giữ gìn an ninh trật tự trên không gian mạng.

Mỗi người cần chủ động trang bị kỹ năng nhận diện thông tin giả, thông tin sai sự thật; thận trọng trước những lời mời gọi, đường link, tài khoản không rõ nguồn gốc; không cung cấp tùy tiện thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã xác thực hoặc dữ liệu riêng tư cho người khác. Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật, tin giả, nội dung xấu độc hoặc hoạt động đáng ngờ trên không gian mạng, người dân cần chủ động thông báo cho cơ quan chức năng, nền tảng cung cấp dịch vụ hoặc các kênh tiếp nhận thông tin chính thống để được xử lý.

Đối với lực lượng Công an, đây đồng thời là nhiệm vụ quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân. Cung cấp thông tin chính xác, kịp thời; cảnh báo phương thức, thủ đoạn của tội phạm; hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa và chủ động định hướng dư luận bằng thông tin chính thống là những giải pháp thiết thực góp phần xây dựng “lá chắn” từ cộng đồng trên không gian mạng.

Chủ động lan tỏa những giá trị tốt đẹp

Nếu thông tin tiêu cực có thể lan truyền nhanh thì những câu chuyện đẹp cũng có sức lan tỏa mạnh mẽ khi được chia sẻ đúng lúc, đúng cách.

Đối với Công an tỉnh Vĩnh Long, các kênh thông tin chính thống của lực lượng Công an tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa lực lượng Công an với Nhân dân; kịp thời thông tin những chủ trương, chính sách, quy định của pháp luật liên quan đến an ninh trật tự; tuyên truyền phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm; đồng thời lan tỏa những hình ảnh đẹp, việc làm ý nghĩa của cán bộ, chiến sĩ trong công tác và cuộc sống. Những câu chuyện về người chiến sĩ tận tụy phục vụ Nhân dân, những hành động dũng cảm cứu người, những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự… chính là những giá trị tích cực cần được lan tỏa trên môi trường số.

Văn hóa trên môi trường số không phải điều gì xa vời, mà bắt đầu từ chính một cú nhấp chuột có trách nhiệm, một thông tin được kiểm chứng, một lời bình luận đúng mực và một câu chuyện đẹp được lan tỏa, chung tay xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, văn minh - vì cuộc sống bình yên của Nhân dân.